Tiếng Anh chuyên ngành hàng không: thuật ngữ, mẫu câu cho mặt đất và tiếp viên
Mục lục (8 phần)
Nghiệp vụ đã vững, nhưng khi hành khách nói nhanh giọng Úc hỏi về chuyến nối hay khi phải đọc thông báo đổi cửa trước hai trăm người, tiếng Anh giao tiếp chung không còn đủ. Bài viết này tổng hợp tiếng Anh chuyên ngành hàng không mà người làm mặt đất, phòng vé và khoang khách dùng hằng ngày: thuật ngữ theo hành trình của khách, mẫu câu theo tình huống, cách đọc số và đánh vần không nhầm, và cách tự học cho hiệu quả.
Tiếng Anh chuyên ngành hàng không là gì, khác tiếng Anh giao tiếp ở đâu?
Tiếng Anh chuyên ngành hàng không là bộ thuật ngữ, mẫu câu và thể loại văn bản mà người làm hãng bay, sân bay, công ty phục vụ mặt đất dùng khi làm việc với hành khách, đồng nghiệp và đối tác nước ngoài. So với tiếng Anh giao tiếp, nó cần thêm ba thứ:
- Độ chính xác.Một chữ cái sai trong mã đặt chỗ, "fifteen" nghe thành "fifty", hay 02/10 hiểu thành ngày 10 tháng 2 là đủ để khách đi sai cửa hoặc một kiện hành lý lên nhầm chuyến.
- Câu ngắn, rõ, lịch sự.Hành khách đang vội, đang mệt hoặc đang giận. Câu tốt nhất là câu ngắn, đúng sự thật và có hướng dẫn cụ thể.
- Thể loại riêng của nghề.Thông báo tại cửa, thông báo trên tàu bay (PA), email trả lời khiếu nại, báo cáo sự cố. Mỗi loại có khung và cụm câu riêng.
Thuật ngữ tiếng Anh sân bay theo hành trình của hành khách
Cách nhanh nhất để nhớ từ vựng sân bay là đi theo đường của hành khách, từ lúc xuống xe đến lúc lên tàu bay.
Thuật ngữ hay dùng nhất ở quầy, cửa và khoang khách, lấy từ khoá học:
| Thuật ngữ | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Boarding pass | Thẻ lên máy bay | Please have your boarding pass and passport ready. |
| Baggage allowance | Tiêu chuẩn hành lý | Your baggage allowance is twenty-three kilos. |
| Carry-on | Hành lý xách tay | Your carry-on must not exceed seven kilos. |
| Power bank | Sạc dự phòng | Do you have a power bank in this suitcase? |
| Gate / stand | Cửa ra máy bay / vị trí đỗ tàu bay | The aircraft is parked at a remote stand today. |
| Gate change | Đổi cửa | There has been a gate change for flight two-one-five. |
| Overbooked | Bán vượt chỗ | This flight is overbooked, so we are looking for volunteers. |
| Connecting flight | Chuyến bay nối | Do you have a connecting flight in Seoul? |
| Checked through | Hành lý gửi thẳng tới điểm cuối | Your bag is checked through to Tokyo. |
| Baggage reclaim / carousel | Khu nhận hành lý / băng chuyền | Bags from Seoul will arrive on carousel five. |
| Estimated departure time | Giờ khởi hành dự kiến | The new estimated departure time is one fifteen a.m. |
| Rebook / refund | Đặt lại chỗ / hoàn tiền | You can request a refund of the unused part of your ticket. |
Hai lỗi rất hay gặp: baggage và luggage là danh từ không đếm được, không có "baggages"; muốn đếm thì dùng bag hoặc piece. Và nói "Please go to gate twelve", không nói "the gate number 12".
Mẫu câu tiếng Anh hàng không theo tình huống
Check-in tại quầy
Nguyên tắc: mỗi câu làm một việc.
- "Good evening. Where are you flying to today?"
- "Would you prefer a window or an aisle seat?"
- "Please be at the gate by ten fifty-five. The gate closes at eleven twenty-five."
Thông báo tại cửa ra máy bay
Một thông báo tốt có năm phần: gây chú ý, chuyến bay (số hiệu và điểm đến), việc đang xảy ra, việc khách cần làm, lặp lại thông tin then chốt. Ví dụ đổi cửa:
- "Ladies and gentlemen, may I have your attention, please. There has been a gate change for flight 215 to Seoul Incheon. The flight will now depart from gate 18. I repeat, gate 18. The departure time remains 23:40."
Trên tàu bay: câu nhắc lịch sự
Câu nhắc an toàn trong khoang khách thường theo khung bốn phần: gọi khách, nêu một yêu cầu, nói lý do thật ngắn, cảm ơn. Tránh "You must..." trong tình huống thường ngày vì nghe như quát.
- "Sorry to interrupt, sir. Could you take your headphones off for the safety video, please?"
Chậm, huỷ chuyến và khách đang giận
Khách giận nhất khi không biết chậm bao lâu, vì sao, được gì. Với khách đang giận, khoá dùng khung 4N: Nghe, Nhận, Nói rõ, Nêu phương án.
- "I can see this has really disrupted your plans."
- "There are two options. Which would you prefer?"
- "Under our policy, I can offer you a meal voucher now."
Lưu ý: "The flight is delayed by two hours", không phải "late for two hours"; "We apologise for the inconvenience", không phải "inconvenient". Quyền lợi của khách luôn nói theo chính sách của hãng bạn, không hứa thêm.
Đọc số và đánh vần thế nào để không nhầm?
Nhầm số và chữ là lỗi đắt nhất trong công việc hàng không. Khi đánh vần tên khách, mã đặt chỗ hay số thẻ hành lý qua điện thoại, nên dùng bảng chữ cái phiên âm ICAO. Chú ý hai cách viết dễ sai: Alfa (không phải Alpha) và Juliett (hai chữ t).
Trong liên lạc vô tuyến bằng tiếng Anh, Phụ lục 10 Tập II của ICAO (mục 5.2.1.4.3.1) quy định cách đọc chữ số như tree (3), fow-er (4), fife (5), ait (8), nin-er (9). Ở quầy, hãy học ý tưởng phía sau: số dễ nghe nhầm thì đọc tách từng chữ số. Ví dụ đọc mã hành lý "zero four five eight" thay vì "four fifty-eight", và nói "fifteen, one five" khi sợ người nghe nhầm với "fifty".
Yêu cầu năng lực tiếng Anh ICAO áp dụng cho ai?
Theo tài liệu hướng dẫn Doc 9835 của ICAO (ấn bản 2, 2010), yêu cầu năng lực ngôn ngữ (Language Proficiency Requirements) áp dụng cho phi công, kiểm soát viên không lưu và nhân viên đài mặt đất hàng không dùng liên lạc vô tuyến quốc tế. Thang đánh giá có 6 mức (từ Pre-elementary mức 1 đến Expert mức 6) và 6 tiêu chí: pronunciation, structure, vocabulary, fluency, comprehension, interactions. Mức tối thiểu là Operational, mức 4; điểm chung là mức thấp nhất trong 6 tiêu chí. ICAO khuyến nghị người đạt mức 4 được đánh giá lại ít nhất 3 năm một lần, mức 5 ít nhất 6 năm một lần; chu kỳ thực tế do từng quốc gia quy định.
Tiếp viên và nhân viên mặt đất không thuộc nhóm đối tượng này. Nhưng thói quen của tiếng Anh vô tuyến (đọc lại để xác nhận, nói ngắn, đánh vần bằng Alfa, Bravo) rất đáng học. Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý; hãy kiểm văn bản hiện hành của nhà chức trách.
Cách học tiếng Anh chuyên ngành hàng không hiệu quả
- Học theo chặng công việc của mình.Người làm check-in bắt đầu từ giấy tờ, hành lý, thẻ lên máy bay; tiếp viên bắt đầu từ đón khách, PA, câu nhắc an toàn.
- Nghe hai lượt.Lượt một không nhìn gì; lượt hai mở kịch bản, gạch chân cụm câu muốn dùng.
- Nói to và ghi âm.Đọc to thông báo mẫu, ngắt sau mỗi cụm thông tin, chậm hơn khi nói chuyện thường, rồi nghe lại.
- Dùng ngay.Mỗi ca thử một câu mới với hành khách hoặc đồng nghiệp.
Học có lộ trình với khoá Tiếng Anh chuyên ngành hàng không
Khoá Tiếng Anh chuyên ngành hàng không trên Vietdemy dạy các nội dung trên qua hồ sơ một hãng bay hư cấu, Saola Air, căn cứ ở Tân Sơn Nhất, với chuyến đêm 215 đi Seoul xuyên suốt khoá. Khoá gồm 9 chương, 49 bài: từ check-in, cửa ra máy bay, khoang khách, ngôn ngữ an toàn, chậm huỷ chuyến đến email, báo cáo sự cố, giới thiệu tiếng Anh vô tuyến và yêu cầu ICAO; chương cuối có lỗi Vietnglish, bảng thuật ngữ tổng hợp và dự án cuối. Có 8 hội thoại "phòng ảo" dài 2,5-4 phút với giọng Mỹ, Anh, Úc, Canada, 8 bài phát âm thuật ngữ (chương 1 đến 8), bài thực hành có đáp án mẫu. Thời hạn truy cập 365 ngày, trình độ phù hợp khoảng B1.
Khoá dạy ngôn ngữ: không thay thế tài liệu huấn luyện, quy trình an toàn hay chính sách của hãng bay nào, và không phải khoá luyện thi hay cấp chứng chỉ năng lực ngôn ngữ ICAO. Nếu bạn cần củng cố nền giao tiếp trước, xem khoá Tiếng Anh giao tiếp cơ bản cho người đi làm; nếu bạn làm văn phòng hãng và cần email, họp, thuyết trình, xem khoá Tiếng Anh công sở.
Câu hỏi thường gặp
Tiếp viên có cần chứng chỉ tiếng Anh ICAO không?
Theo Doc 9835 của ICAO, yêu cầu năng lực ngôn ngữ áp dụng cho phi công, kiểm soát viên không lưu và nhân viên đài mặt đất hàng không dùng liên lạc vô tuyến quốc tế, không áp dụng cho tiếp viên. Yêu cầu tiếng Anh khi tuyển tiếp viên do từng hãng đặt ra.
Mức 4 ICAO là gì?
Là mức Operational trên thang 6 mức của ICAO, mức tối thiểu với người thuộc diện áp dụng. Điểm chung lấy theo tiêu chí thấp nhất trong 6 tiêu chí, nên chỉ cần một tiêu chí dưới mức 4 là chưa đạt.
Cần trình độ tiếng Anh bao nhiêu để học tiếng Anh chuyên ngành hàng không?
Khoảng B1 là phù hợp: đọc được email đơn giản và nói được câu ngắn. Thuật ngữ và mẫu câu chuyên ngành có thể học song song với việc củng cố ngữ pháp.
Học tiếng Anh hàng không có giúp tôi đỗ tiếp viên không?
Không ai hứa được điều đó: kết quả tuyển dụng phụ thuộc vào yêu cầu và quy trình của từng hãng. Học tiếng Anh chuyên ngành giúp bạn hiểu và nói đúng tình huống của nghề, điều có ích cả khi phỏng vấn lẫn khi đã đi làm.
Bài viết phục vụ học tiếng Anh chuyên ngành. Câu mẫu là minh hoạ với hãng hư cấu; khi làm việc, hãy dùng đúng câu chữ trong tài liệu được hãng của bạn phê duyệt. Thông tin về quy định chỉ để tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
