7 lỗi phát âm tiếng Anh người Việt hay mắc và cách tự sửa
Mục lục (11 phần)
Bạn nói đúng ngữ pháp, dùng từ không sai, vậy mà đồng nghiệp nước ngoài vẫn hỏi lại "Sorry?". Nhiều khi vấn đề nằm ở vài lỗi phát âm rất quen của người Việt, sinh ra từ chính khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Bài này chỉ ra 7 lỗi hay gặp nhất, vì sao mình mắc, cặp từ để luyện và cách tự sửa ở nhà mỗi ngày 15 phút.
Vì sao người Việt hay mắc những lỗi này?
Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn âm tiết có thanh điệu. Mỗi tiếng chỉ kết thúc bằng một số ít âm cuối: p, t, c (ch), m, n, ng (nh) và bán nguyên âm như "i", "o", "u". Tiếng Anh thì có nhiều âm cuối hơn hẳn, lại ghép nhiều phụ âm liền nhau (như "texts", "asked"). Não ta có thói quen "dịch" âm lạ về âm gần nhất trong tiếng mẹ đẻ, nên lỗi phát âm thường lặp lại theo cùng một kiểu ở rất nhiều người. Tin tốt là: lỗi có quy luật thì sửa cũng có quy luật.
Lỗi 1: nuốt âm cuối
Đây là lỗi phổ biến nhất. "Rice", "right" và "ride" bị đọc giống nhau thành "rai". "Like" thành "lai", "five" thành "phai". Người nghe phải đoán từ theo ngữ cảnh, và đoán sai thì câu chuyện lệch hướng.
Cách sửa: đọc chậm và phát âm rõ phụ âm cuối, kể cả khi thấy hơi "quá". Tập với các cặp từ chỉ khác âm cuối:
| Cặp từ | Âm cuối khác nhau |
|---|---|
| rice / right / ride | /s/, /t/, /d/ |
| bike / bite / bide | /k/, /t/, /d/ |
| bus / but / bud | /s/, /t/, /d/ |
| face / fate / fade | /s/, /t/, /d/ |
Âm /s/ cuối đặc biệt khó vì tiếng Việt không có tiếng nào kết thúc bằng s. Nhiều người đọc "bus" thành "bớt". Hãy giữ hơi xì ra rõ ở cuối từ.
Lỗi 2: bỏ hoặc đọc sai đuôi -s, -es
Đuôi -s xuất hiện liên tục: số nhiều (reports), động từ ngôi thứ ba (she works), sở hữu (Lan's). Bỏ nó đi thì "He work here" nghe như sai ngữ pháp, dù bạn viết đúng. Đuôi này có ba cách đọc:
| Cách đọc | Khi nào | Ví dụ |
|---|---|---|
| /s/ | Sau âm vô thanh như /p/, /t/, /k/, /f/ | works, reports, laptops |
| /z/ | Sau nguyên âm và âm hữu thanh như /b/, /d/, /g/, /l/, /m/, /n/ | plays, calls, files |
| /ɪz/ | Sau âm xuýt /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ | buses, watches, changes |
Lỗi 3: đọc đuôi -ed thành một âm tiết riêng
Nhiều người đọc "worked" thành "wớc kệt", "asked" thành "át kệt". Thực tế đuôi -ed chỉ thêm một âm tiết khi động từ tận cùng bằng âm /t/ hoặc /d/. Có ba cách đọc, tuỳ âm cuối của động từ gốc:
| Cách đọc | Khi nào | Ví dụ |
|---|---|---|
| /t/ | Sau âm vô thanh (trừ /t/) | worked, asked, finished |
| /d/ | Sau nguyên âm và âm hữu thanh (trừ /d/) | called, played, changed |
| /ɪd/, thêm một âm tiết | Sau /t/ hoặc /d/ | needed, started, updated |
Vậy "worked" chỉ có một âm tiết, đọc gần như "wơ:kt". Đọc đúng đuôi -ed còn giúp người nghe biết bạn đang kể chuyện đã xảy ra, rất quan trọng khi báo cáo công việc.
Lỗi 4: âm "th" thành t, d, s hoặc z
Tiếng Việt không có hai âm /θ/ (như trong think) và /ð/ (như trong this). Người Việt hay thay bằng "t", "th" của tiếng Việt, hoặc "s", "d", "z". Kết quả: "think" nghe như "sink" hoặc "tink", "three" nghe như "tree".
Cách sửa: đặt nhẹ đầu lưỡi giữa hai hàm răng, đẩy hơi ra qua khe đó. Với /θ/ chỉ có hơi, không rung cổ họng. Với /ð/ thì rung cổ họng (đặt tay lên cổ sẽ thấy). Cặp từ luyện: think / sink, three / tree, thank / tank, they / day, then / den.
Lỗi 5: lẫn /s/ và /ʃ/
Ở nhiều vùng miền Bắc, "s" và "x" trong tiếng Việt đọc như nhau, nên khi sang tiếng Anh, "sip" và "ship", "see" và "she", "seat" và "sheet" dễ bị đọc giống nhau. Cặp "sheet" và "seat" lẫn nhau trong cuộc họp có thể gây hiểu lầm khá buồn cười.
Cách sửa: /s/ là âm xì, môi bình thường, lưỡi gần chân răng trên. /ʃ/ là âm "suỵt" khi bảo người khác giữ im lặng: môi hơi tròn và đưa ra trước, lưỡi lùi về sau một chút. Luyện cặp: sip / ship, see / she, sort / short, save / shave.
Lỗi 6: mất âm /l/ ở cuối từ, lẫn l và n
Tiếng Việt không có tiếng nào kết thúc bằng âm "l", nên "call" thường thành "co", "feel" thành "phiu", "school" thành "xờ cun". Thêm vào đó, ở một số vùng, "l" và "n" bị đọc lẫn, nên "light" và "night", "low" và "no" khó phân biệt.
Cách sửa: ở âm /l/ cuối, kết thúc từ bằng việc đưa đầu lưỡi chạm lên phía sau răng cửa trên và giữ một chút. Với cặp l và n, bịt mũi lại: đọc "n" sẽ thấy nghẹt vì âm n đi qua mũi, còn "l" thì không. Luyện: call / caught, feel / feet, light / night, low / no.
Lỗi 7: đọc đều mọi âm tiết, sai trọng âm
Trong tiếng Việt, mỗi tiếng có thanh riêng và được nói rõ ngang nhau. Tiếng Anh thì mỗi từ nhiều âm tiết có một âm tiết được nhấn mạnh, các âm còn lại đọc nhẹ và ngắn. Đọc sai trọng âm, người nghe có thể không nhận ra từ quen thuộc.
| Từ | Âm nhấn (in hoa) |
|---|---|
| photograph | PHO·to·graph |
| photographer | pho·TO·gra·pher |
| photographic | pho·to·GRA·phic |
| record (danh từ, bản ghi) | RE·cord |
| record (động từ, ghi lại) | re·CORD |
| company | COM·pa·ny |
| develop | de·VE·lop |
Một lỗi trọng âm hay gặp nữa là cặp số: fifTEEN và FIFty, thirTEEN và THIRty. Khi đọc giá tiền hay số lượng, nhầm cặp này là sai số liệu.
Lịch tự sửa phát âm 15 phút mỗi ngày
- Phút 1 đến 3chọn một lỗi trong bảy lỗi trên để tập trong cả tuần. Đừng sửa tất cả cùng lúc.
- Phút 4 đến 7đọc to các cặp từ của lỗi đó, chậm rồi nhanh dần.
- Phút 8 đến 12nói đuổi (shadowing) một đoạn hội thoại ngắn: nghe một câu, dừng, nói lại y hệt nhịp và âm của người đọc.
- Phút 13 đến 15ghi âm chính mình đọc 3 câu có chứa âm đang luyện, nghe lại và so với bản gốc.
Khi gặp từ mới, hãy tra từ điển có phiên âm và âm thanh (như Cambridge Dictionary có cả giọng Anh và giọng Mỹ), nghe vài lần và để ý âm nhấn trước khi dùng từ đó trong câu.
Nếu bạn muốn luyện có lộ trình, khoá Tiếng Anh giao tiếp cơ bản cho người đi làm có chương phát âm cho người Việt (âm cuối, đuôi -s và -ed, âm th, trọng âm), bài đọc theo có âm thanh và hội thoại để nói đuổi mỗi chương. Phát âm chuẩn rồi, bạn có thể luyện tiếp các tình huống nói chuyện xã giao trong bài mẫu câu tiếng Anh giao tiếp cơ bản cho người đi làm.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi có sửa phát âm tiếng Anh được không?
Được. Bạn có thể vẫn giữ chút giọng Việt, điều đó không sao. Mục tiêu là người nghe hiểu ngay, không phải nói giống người bản ngữ. Sửa được nhóm lỗi âm cuối và trọng âm là đã rõ hơn rất nhiều.
Nên học giọng Anh hay giọng Mỹ?
Chọn một giọng làm mẫu để nói đuổi cho nhất quán, nhưng nghe cả hai. Bảy lỗi trong bài này đều cần sửa dù bạn theo giọng nào.
Có cần học bảng phiên âm IPA không?
Không bắt buộc học thuộc cả bảng, nhưng nên đọc được những ký hiệu hay gặp như /θ/, /ð/, /ʃ/, /ɪ/. Nhờ đó bạn tự tra từ điển và biết mình đang đọc sai ở đâu.
Bao lâu thì sửa được một lỗi phát âm?
Tuỳ người và tuỳ lỗi. Cách đo thực tế: khi nói chuyện bình thường mà bạn không còn phải nghĩ đến âm đó, nhưng người nghe vẫn hiểu ngay, là lỗi đã ổn.
Nguồn
- Britannica Dictionary: Pronunciation of -ed endings on verbs (tra ngày 22/11/2026)












