Black Friday: khoá lẻ giảm 25%, tối đa 1 triệuMã BLACKFRIDAY26Đến hết 01/12/2026Thẻ ATM, Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay qua OnePayThẻ · Apple Pay · Google Pay · Trả gópTrả góp từ 3 triệuXem ưu đãi
Kiểm tra trình độGói thành viên

Bảng cân đối kế toán là gì? Cách đọc theo mẫu mới Thông tư 99

Vietdemy8 phút đọc

Mục lục (7 phần)

Bảng cân đối kế toán cho bạn biết, tại một ngày cụ thể, công ty đang có những gì và lấy tiền từ đâu để có những thứ đó. Từ năm 2026, mẫu này mang tên mới là Báo cáo tình hình tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, mã số tổng tài sản cũng đổi. Bài này giải thích từng phần của bảng và đưa ra năm bước đọc, kèm một ví dụ tính chỉ số cụ thể.

Lưu ý: nội dung tham khảo, không thay tư vấn kế toán, kiểm toán hay đầu tư. Văn bản được tra cứu đến 22/11/2026. Số liệu công ty trong ví dụ là giả định.

Bảng cân đối kế toán là gì?

Thông tư 99 định nghĩa Báo cáo tình hình tài chính là báo cáo tổng hợp, phản ánh toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. Thông tư 200/2014 trước đây gọi mẫu này là Bảng cân đối kế toán (mẫu B01-DN), nên trong công việc nhiều người vẫn dùng tên cũ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa làm theo Thông tư 133/2016 dùng mẫu B01a-DNN, cũng mang tên Báo cáo tình hình tài chính.

Bảng luôn cân theo một đẳng thức:

Tổng cộng tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu = Tổng cộng nguồn vốn

Đừng nhầm với bảng cân đối số phát sinh (còn gọi bảng cân đối tài khoản). Đó là bảng nội bộ kế toán dùng để kiểm tra số dư và số phát sinh của từng tài khoản trước khi lập báo cáo, không phải báo cáo gửi ra ngoài.

Cấu trúc theo mã số của Thông tư 99

Mỗi dòng trên báo cáo có một "mã số" cố định. Thông tư 99 cho phép bỏ các dòng không có số liệu và đánh lại số thứ tự, nhưng không được đánh lại mã số. Nhờ vậy bạn có thể so sánh hai công ty bằng cùng một mã.

Mã sốChỉ tiêuGồm những gì
100Tài sản ngắn hạnTiền và tương đương tiền (110), đầu tư tài chính ngắn hạn (120), phải thu ngắn hạn (130), hàng tồn kho (140), tài sản sinh học ngắn hạn (150), tài sản ngắn hạn khác (160)
200Tài sản dài hạnPhải thu dài hạn (210), tài sản cố định (220), tài sản sinh học dài hạn (230), bất động sản đầu tư (240), tài sản dở dang dài hạn (250), đầu tư tài chính dài hạn (260), tài sản dài hạn khác (270)
280Tổng cộng tài sảnMã 100 + mã 200
300Nợ phải trảNợ ngắn hạn (310) + nợ dài hạn (330)
400Vốn chủ sở hữuVốn góp của chủ sở hữu (411), thặng dư vốn (412), các quỹ, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (420)
440Tổng cộng nguồn vốnMã 300 + mã 400, phải bằng mã 280

Hai thay đổi người quen mẫu cũ cần để ý: tổng tài sản nay là mã 280 (mẫu theo Thông tư 200 dùng mã 270), và có thêm nhóm tài sản sinh học (mã 150 và 230) cho súc vật nuôi, cây trồng.

Ranh giới ngắn hạn và dài hạn là 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh thông thường kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán. Tài sản thu hồi hay dùng hết trong thời hạn đó là ngắn hạn; khoản nợ phải trả trong thời hạn đó là nợ ngắn hạn.

Các khoản dự phòng (giảm giá chứng khoán kinh doanh, phải thu khó đòi, giảm giá hàng tồn kho) được ghi bằng số âm trong ngoặc đơn. Thấy số trong ngoặc trên phần tài sản, bạn hiểu đó là khoản đã trừ đi.

Ví dụ: bảng rút gọn của một công ty nội thất

Công ty Cổ phần Nội thất Gỗ Việt (giả định), đơn vị triệu đồng:

Mã sốChỉ tiêuĐầu kỳCuối kỳ
110Tiền và tương đương tiền1.200450
130Phải thu ngắn hạn2.1003.600
140Hàng tồn kho3.0004.200
160Tài sản ngắn hạn khác200250
100Tài sản ngắn hạn6.5008.500
220Tài sản cố định5.0004.700
270Tài sản dài hạn khác500300
280Tổng cộng tài sản12.00013.500
310Nợ ngắn hạn (trong đó vay ngắn hạn 1.500 và 3.200)4.0006.300
330Nợ dài hạn2.0001.700
400Vốn chủ sở hữu (vốn góp 5.000; lợi nhuận chưa phân phối 1.000 và 500)6.0005.500
440Tổng cộng nguồn vốn12.00013.500

Năm bước đọc bảng cân đối kế toán

Bước 1: Kiểm tra phần chung

Ngày lập, đơn vị tính (đồng, nghìn đồng hay triệu đồng), báo cáo riêng hay hợp nhất, đã kiểm toán chưa. Kiểm tra mã 280 bằng mã 440. Ở ví dụ: 12.000 = 6.000 + 6.000 và 13.500 = 8.000 + 5.500.

Bước 2: Tài sản nằm ở đâu?

Gỗ Việt có 63% tài sản là ngắn hạn ở cuối kỳ (8.500/13.500), chủ yếu là phải thu và hàng tồn kho. Với công ty thương mại, sản xuất đồ nội thất, cơ cấu này không lạ. Điều cần hỏi là chất lượng của chúng: khoản phải thu có thu được không, hàng tồn có bán được không.

Bước 3: Tiền đến từ đâu?

Nợ phải trả tăng từ 6.000 lên 8.000, trong khi vốn chủ sở hữu giảm. Đáng chú ý là vay ngắn hạn tăng hơn gấp đôi, từ 1.500 lên 3.200.

Bước 4: So đầu kỳ với cuối kỳ

Tìm những dòng biến động mạnh nhất: phải thu tăng 71%, hàng tồn kho tăng 40%, tiền giảm từ 1.200 xuống 450, lợi nhuận chưa phân phối giảm một nửa. Đọc cùng nhau, câu chuyện hiện ra: công ty bán chịu nhiều hơn, nhập kho nhiều hơn, thiếu tiền nên vay ngắn hạn để bù.

Bước 5: Tính vài chỉ số rồi đặt câu hỏi

Chỉ sốCông thức (theo mã số)Đầu kỳCuối kỳ
Hệ số thanh toán hiện hành100 / 3101,631,35
Hệ số thanh toán nhanh(100 - 140) / 3100,880,68
Nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu300 / 4001,001,45
Vốn lưu động (triệu đồng)100 - 3102.5002.200

Cả bốn chỉ số đều đi theo chiều kém an toàn hơn. Chúng không kết luận công ty xấu, nhưng cho bạn danh sách câu hỏi cụ thể để tìm trong thuyết minh báo cáo tài chính:

  • Khoản phải thu tăng vì doanh thu tăng hay vì khách trả chậm? Có khoản nào quá hạn, đã lập dự phòng chưa?
  • Hàng tồn kho tăng là hàng chuẩn bị cho mùa bán hay hàng chậm luân chuyển?
  • Khoản vay ngắn hạn mới có lãi suất, kỳ hạn thế nào, có đến hạn dồn dập không?
  • Lợi nhuận chưa phân phối giảm do lỗ trong kỳ hay do chia cổ tức? Câu này phải xem Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Những hiểu lầm hay gặp

  • "Nhiều tiền nghĩa là lãi."
    Bảng cân đối không cho biết lãi lỗ trong kỳ. Công ty có thể nhiều tiền vì vừa vay, và vẫn đang lỗ.
  • "Tổng tài sản lớn là công ty mạnh."
    Tài sản lớn mà phần lớn đi vay thì rủi ro cũng lớn. Luôn nhìn cùng vế nguồn vốn.
  • Chỉ đọc một kỳ.
    Một con số đứng một mình ít ý nghĩa. Hãy so hai cột đầu kỳ, cuối kỳ và so với công ty cùng ngành.
  • Bỏ qua thuyết minh.
    Các câu trả lời về nợ xấu, hàng tồn, khoản vay đều nằm ở đó.

Muốn đọc nhanh cả bộ báo cáo, không dừng ở một bảng, khoá Đọc hiểu báo cáo tài chính cho người không chuyên kế toán gồm 9 chương, 54 bài, đi qua ba báo cáo và mối nối giữa chúng, các nhóm chỉ số thanh khoản, đòn bẩy, hiệu quả, sinh lời, và quy trình đọc một công ty trong 30 phút. Bạn có thể xem trước lộ trình đó trong bài đọc hiểu báo cáo tài chính trong 30 phút.

Câu hỏi thường gặp

Bảng cân đối kế toán và Báo cáo tình hình tài chính có phải một không?

Là một. Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026) gọi mẫu B01-DN là Báo cáo tình hình tài chính; Thông tư 200/2014 trước đây gọi là Bảng cân đối kế toán. Nội dung vẫn là tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại một thời điểm.

Vì sao tổng tài sản luôn bằng tổng nguồn vốn?

Vì mỗi đồng tài sản đều phải đến từ một nguồn: hoặc đi vay, nợ người khác (nợ phải trả), hoặc của chủ sở hữu (vốn góp và lợi nhuận giữ lại). Bảng không cân nghĩa là có sai sót khi ghi sổ hoặc lập báo cáo.

Hệ số thanh toán hiện hành bao nhiêu là tốt?

Không có con số chung cho mọi ngành. Chuỗi bán lẻ thu tiền mặt ngay có thể vận hành bình thường với hệ số thấp, còn doanh nghiệp xây dựng thường cần hệ số cao hơn. Hãy so với chính công ty qua nhiều kỳ và với doanh nghiệp cùng ngành.

Vốn chủ sở hữu âm nghĩa là gì?

Nghĩa là lỗ luỹ kế đã lớn hơn vốn góp và các quỹ: nợ phải trả lớn hơn tổng tài sản. Đây là tín hiệu cần đọc rất kỹ thuyết minh và ý kiến kiểm toán, nhất là phần về khả năng hoạt động liên tục.

Nguồn

  • Thông tư 99/2025/TT-BTC, Phụ lục IV: mục đích, nguyên tắc lập và nội dung từng chỉ tiêu của Báo cáo tình hình tài chính (Mẫu B01-DN); Điều 31 về hiệu lực.
  • Thông tư 133/2016/TT-BTC: Báo cáo tình hình tài chính Mẫu B01a-DNN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bản tin Vietdemy

Nhận bài viết mới theo chủ đề bạn chọn

Chọn chủ đề bạn quan tâm - Vietdemy gửi bài viết mới, kinh nghiệm học và ưu đãi khoá học đúng chủ đề đó.

  • Bài viết chọn lọc về GMAT, GRE, TOEFL, TOEIC, Marketing và du học
  • Biết sớm mã ưu đãi và khoá học miễn phí mới
  • Xác nhận qua email, huỷ nhận chỉ với một lần bấm

Chủ đề quan tâm (chọn một hoặc nhiều)