Scrum gồm những vai trò và sự kiện nào? Tóm tắt Scrum Guide 2020
Mục lục (9 phần)
Nhiều đội nói mình "đang làm Scrum", nhưng hỏi Sprint Review khác Sprint Retrospective chỗ nào, hay ai được quyền huỷ một sprint, thì mỗi người trả lời một kiểu. Bài này tóm tắt đúng theo The Scrum Guide bản tháng 11/2020, tài liệu gốc do Ken Schwaber và Jeff Sutherland viết: Scrum có 3 trách nhiệm, 5 sự kiện, 3 tạo phẩm, kèm thời lượng tối đa của từng sự kiện và một ví dụ sprint hai tuần.
Scrum là gì, nói ngắn
Scrum là một khung làm việc gọn nhẹ để đội làm ra sản phẩm theo từng vòng ngắn, mỗi vòng xem lại kết quả rồi điều chỉnh. Scrum dựa trên ba trụ cột: minh bạch (mọi người cùng thấy tình hình thật), kiểm tra (thường xuyên xem lại tiến độ và sản phẩm) và thích ứng (đổi cách làm khi thấy lệch). Đi kèm là năm giá trị: Cam kết, Tập trung, Cởi mở, Tôn trọng và Dũng cảm.
Bản Scrum Guide 2020 dài chưa tới 13 trang và đã bỏ các ví dụ riêng của ngành phần mềm, nên đội marketing, đội vận hành hay đội tổ chức sự kiện cũng đọc hiểu được.
Đội Scrum gồm ai
Một đội Scrum gồm một Scrum Master, một Product Owner và các Developers. Đội thường có từ 10 người trở xuống, đủ nhỏ để linh hoạt nhưng đủ lớn để làm xong phần việc có ý nghĩa trong một sprint. Trong đội không có nhóm con và không có thứ bậc. Đội tự quản: tự quyết ai làm gì, làm thế nào.
Lưu ý: bản 2020 không gọi đây là ba "vai trò" mà là ba trách nhiệm (accountabilities). Một người có chức danh "trưởng phòng" vẫn có thể giữ trách nhiệm Product Owner, điều quan trọng là họ làm đúng phần việc đó.
Ba trách nhiệm trong Scrum
Developers
Là những người trực tiếp làm ra sản phẩm, không nhất thiết là lập trình viên. Họ lập kế hoạch cho sprint (Sprint Backlog), giữ chất lượng bằng cách tuân theo Định nghĩa Hoàn thành, điều chỉnh kế hoạch hằng ngày để hướng tới Mục tiêu Sprint, và giữ trách nhiệm với nhau như những người làm nghề.
Product Owner
Chịu trách nhiệm làm cho sản phẩm có giá trị nhất có thể và quản lý Product Backlog: đặt và truyền đạt Mục tiêu Sản phẩm, viết và sắp thứ tự các hạng mục, giữ cho backlog minh bạch với mọi người. Scrum Guide nói rõ Product Owner là một người, không phải một hội đồng. Ai muốn đổi thứ tự ưu tiên thì phải thuyết phục Product Owner.
Scrum Master
Giúp mọi người hiểu và làm đúng Scrum, cả trong đội lẫn ở tổ chức bên ngoài. Scrum Master kèm đội tự quản, gỡ các trở ngại, hỗ trợ Product Owner tìm cách quản lý backlog. Scrum Guide gọi đây là những người lãnh đạo thật sự, phục vụ đội và tổ chức.
| Trách nhiệm | Câu hỏi chính họ trả lời | Hiểu sai hay gặp |
|---|---|---|
| Developers | Làm thế nào để xong phần việc này, đạt chất lượng? | Chỉ là "thợ code", chờ người khác giao việc |
| Product Owner | Làm gì trước để sản phẩm có giá trị nhất? | Một nhóm lãnh đạo cùng duyệt, ai cũng sửa được thứ tự |
| Scrum Master | Đội đang kẹt ở đâu, Scrum có đang được làm đúng không? | Trưởng dự án đi giao việc và đốc thúc |
Năm sự kiện và thời lượng tối đa
Mỗi sự kiện có giới hạn thời gian (timebox). Con số trong bảng là mức trần cho sprint dài một tháng; Scrum Guide ghi sprint ngắn hơn thì các buổi này thường cũng ngắn hơn.
| Sự kiện | Mục đích | Ai tham gia | Thời lượng tối đa |
|---|---|---|---|
| Sprint | Vòng làm việc cố định, chứa mọi sự kiện khác | Cả đội | Một tháng hoặc ngắn hơn |
| Sprint Planning | Lên kế hoạch cho sprint | Cả đội, có thể mời người ngoài để hỏi ý kiến | 8 giờ |
| Daily Scrum | Xem tiến độ hướng tới Mục tiêu Sprint, chỉnh kế hoạch | Developers | 15 phút |
| Sprint Review | Xem kết quả sprint, bàn bước tiếp theo với các bên liên quan | Đội Scrum và các bên liên quan chính | 4 giờ |
| Sprint Retrospective | Tìm cách nâng chất lượng và cách làm việc | Đội Scrum | 3 giờ |
Sprint
Sprint có độ dài cố định, tối đa một tháng. Sprint mới bắt đầu ngay khi sprint trước kết thúc. Chỉ Product Owner có quyền huỷ sprint, thường khi Mục tiêu Sprint không còn ý nghĩa.
Sprint Planning
Buổi này trả lời ba câu: Vì sao sprint này có giá trị (ra Mục tiêu Sprint), Làm được gì trong sprint này, và Làm thế nào để xong những việc đã chọn. Câu "Vì sao" là phần bản 2020 thêm vào.
Daily Scrum
Buổi 15 phút của Developers, cùng giờ cùng chỗ mỗi ngày làm việc. Product Owner và Scrum Master chỉ tham gia như Developers nếu họ đang trực tiếp làm các hạng mục trong Sprint Backlog. Bản 2020 không còn bắt buộc ba câu hỏi quen thuộc; đội tự chọn cách trao đổi miễn là tập trung vào Mục tiêu Sprint.
Sprint Review
Đội trình bày kết quả với các bên liên quan rồi cùng bàn nên làm gì tiếp. Scrum Guide nhấn mạnh đây là buổi làm việc, không nên biến thành buổi trình chiếu một chiều.
Sprint Retrospective
Đội nhìn lại sprint vừa qua: con người, cách phối hợp, công cụ, Định nghĩa Hoàn thành. Chọn ra những thay đổi đáng làm nhất. Retrospective là sự kiện khép lại sprint.
Ba tạo phẩm và cam kết đi kèm
Bản 2020 gắn mỗi tạo phẩm (artifact) với một cam kết để đội biết mình đang hướng tới đâu:
| Tạo phẩm | Là gì | Cam kết đi kèm |
|---|---|---|
| Product Backlog | Danh sách có thứ tự những việc cần làm cho sản phẩm | Mục tiêu Sản phẩm (Product Goal) |
| Sprint Backlog | Những hạng mục chọn cho sprint và kế hoạch làm | Mục tiêu Sprint (Sprint Goal) |
| Increment | Phần sản phẩm làm xong, dùng được | Định nghĩa Hoàn thành (Definition of Done) |
Mục tiêu Sản phẩm là khái niệm mới của bản 2020. Nhờ nó, đội không chỉ chạy từng sprint mà biết các sprint cộng lại để đi tới đâu.
Ví dụ: một sprint hai tuần của đội marketing
Đội 6 người của một trung tâm ngoại ngữ ở Đà Nẵng làm trang đăng ký cho đợt khai giảng tháng 1. Mục tiêu Sản phẩm: có kênh đăng ký online thay cho form giấy. Đội chọn sprint hai tuần.
- Thứ Hai tuần 1, 9h00Sprint Planning khoảng 3 giờ, dưới mức trần. Mục tiêu Sprint: "Phụ huynh tự đăng ký học thử được trên điện thoại."
- Mỗi sáng 8h45Daily Scrum 15 phút, đứng cạnh bảng công việc.
- Trong sprintProduct Owner (chị Thảo, phụ trách tuyển sinh) làm rõ các hạng mục cho sprint sau.
- Thứ Sáu tuần 2, 14h00Sprint Review khoảng 1,5 giờ, mời hai tư vấn viên dùng thử trang trên điện thoại.
- Thứ Sáu tuần 2, 16h00Retrospective khoảng 1 giờ. Đội quyết định thêm bước kiểm tra trên điện thoại vào Định nghĩa Hoàn thành.
Thời lượng các buổi trên là lựa chọn của đội, không phải con số của Scrum Guide; Scrum Guide chỉ đặt mức trần.
Những hiểu sai thường gặp
- Daily Scrum là buổi báo cáo cho sếp.Đây là buổi của Developers để chỉnh kế hoạch với nhau.
- Scrum Master là người giao việc.Developers tự lên kế hoạch; Scrum Master gỡ vướng và kèm đội.
- Sprint Review là buổi xin duyệt.Đây là buổi cùng bàn hướng đi dựa trên sản phẩm thật.
- Retrospective làm cho có.Nếu sprint nào cũng nói lại cùng một vấn đề mà không đổi gì, buổi này đang bị lãng phí.
Muốn viết hạng mục backlog cho dễ hiểu, xem thêm bài cách viết user story. Khoá Quản lý dự án Agile và Scrum thực chiến có 9 chương, 53 bài, trong đó một chương riêng về khung Scrum theo Scrum Guide 2020, kèm ba mẫu Excel Product Backlog, Sprint Backlog và biểu đồ Burndown/Burnup để đội bắt đầu sprint đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Scrum Master có phải là quản lý dự án không?
Không hẳn. Scrum Guide không có vị trí quản lý dự án. Scrum Master không giao việc mà giúp đội tự quản và gỡ trở ngại. Phần lên kế hoạch thuộc về Developers, phần chọn ưu tiên thuộc về Product Owner.
Một sprint nên dài bao lâu?
Scrum Guide chỉ quy định tối đa một tháng và độ dài cố định. Nhiều đội chọn hai tuần, nhưng đó là lựa chọn của đội. Khi yêu cầu thay đổi nhanh, sprint ngắn giúp đội nhận phản hồi sớm hơn.
Daily Scrum có bắt buộc trả lời ba câu hỏi không?
Bản 2020 đã bỏ yêu cầu này. Developers chọn cách nào cũng được, miễn buổi họp tập trung vào tiến độ hướng tới Mục tiêu Sprint và gói trong 15 phút.
Product Backlog Refinement có phải là một sự kiện không?
Không. Scrum Guide coi làm rõ backlog là hoạt động diễn ra liên tục trong sprint, không phải một trong năm sự kiện chính thức.
Nguồn
- Ken Schwaber và Jeff Sutherland, The Scrum Guide, bản tháng 11/2020, giấy phép Creative Commons BY-SA 4.0: scrumguides.org/scrum-guide.html, tra ngày 22/11/2026.
- Các thay đổi từ bản 2017 sang 2020: scrumguides.org/revisions.html, tra ngày 22/11/2026.












