Incoterms 2020 là gì? Bảng 11 điều kiện và cách chọn cho đúng
Mục lục (8 phần)
Bạn ký hợp đồng bán 2 container bàn ghế gỗ sang Úc, ghi "FOB". Hàng rơi xuống biển khi cẩu lên tàu ở cảng Cát Lái. Ai chịu thiệt? Câu trả lời nằm trong ba chữ cái đó, và bài này giúp bạn đọc được chúng.
Incoterms là gì?
Incoterms là bộ quy tắc của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) giải thích 11 điều kiện thương mại viết tắt ba chữ cái như FOB, CIF, DAP. Mỗi điều kiện trả lời bốn câu hỏi giữa người bán và người mua:
- Người bán giao hàng ở đâu, và rủi ro mất mát, hư hỏng chuyển sang người mua lúc nào.
- Ai thuê phương tiện và trả cước chặng chính.
- Ai phải mua bảo hiểm hàng hoá.
- Ai làm thủ tục hải quan xuất khẩu, ai làm thủ tục nhập khẩu.
Bản đang dùng là Incoterms 2020, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020. ICC ghi trong kế hoạch năm 2026 là bắt đầu sửa đổi để chuẩn bị cho Incoterms 2030, nhưng chưa công bố ngày ban hành. Vì vậy, đến thời điểm cuối năm 2026, bạn vẫn dùng bản 2020.
Incoterms không quy định những gì
Nhiều người nghĩ ghi FOB là xong hợp đồng. Thực tế Incoterms không nói gì về giá, cách thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu, bộ chứng từ người bán phải nộp, hay trách nhiệm khi hàng sai quy cách, giao trễ. Những điều này bạn phải viết riêng trong hợp đồng ngoại thương.
Bảng 11 điều kiện Incoterms 2020
ICC chia 11 điều kiện thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất dùng cho mọi phương thức vận tải: đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển, vận tải đa phương thức. Nhóm thứ hai chỉ dùng cho đường biển và đường thuỷ nội địa.
Nhóm dùng cho mọi phương thức vận tải (7 điều kiện)
| Điều kiện | Rủi ro chuyển sang người mua khi | Cước chặng chính | Bảo hiểm | Thông quan xuất / nhập |
|---|---|---|---|---|
| EXW (Giao tại xưởng) | Hàng sẵn sàng tại cơ sở người bán, chưa bốc lên xe | Người mua | Không bắt buộc bên nào | Người mua / Người mua |
| FCA (Giao cho người chuyên chở) | Hàng giao cho người chuyên chở do người mua chỉ định, tại nơi đã thoả thuận | Người mua | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| CPT (Cước phí trả tới) | Hàng giao cho người chuyên chở đầu tiên ở nước xuất | Người bán | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| CIP (Cước phí và bảo hiểm trả tới) | Như CPT | Người bán | Người bán mua, mức tối thiểu điều khoản A | Người bán / Người mua |
| DAP (Giao tại nơi đến) | Hàng đến nơi chỉ định, còn trên phương tiện, sẵn sàng để dỡ | Người bán | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| DPU (Giao tại nơi đến đã dỡ xuống) | Hàng đã được người bán dỡ xuống tại nơi đến | Người bán | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| DDP (Giao hàng đã nộp thuế) | Hàng đến nơi chỉ định, sẵn sàng để dỡ | Người bán | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người bán |
Nhóm chỉ dùng cho đường biển và đường thuỷ nội địa (4 điều kiện)
| Điều kiện | Rủi ro chuyển sang người mua khi | Cước chặng chính | Bảo hiểm | Thông quan xuất / nhập |
|---|---|---|---|---|
| FAS (Giao dọc mạn tàu) | Hàng đặt dọc mạn tàu tại cảng bốc | Người mua | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| FOB (Giao lên tàu) | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng bốc | Người mua | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| CFR (Tiền hàng và cước phí) | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng bốc | Người bán | Không bắt buộc bên nào | Người bán / Người mua |
| CIF (Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí) | Hàng đã xếp lên tàu tại cảng bốc | Người bán | Người bán mua, mức tối thiểu điều khoản C | Người bán / Người mua |
"Không bắt buộc bên nào" nghĩa là Incoterms không buộc ai mua bảo hiểm. Bên đang chịu rủi ro trên chặng nào thì thường tự mua cho chặng đó. Điều khoản A và C là các bộ điều khoản bảo hiểm hàng hoá của Viện những người bảo hiểm London (Institute Cargo Clauses). Điều khoản A bảo hiểm rộng hơn điều khoản C.
Mẹo nhớ nhanh theo chữ cái đầu
- Nhóm E (EXW)người bán làm ít nhất, chỉ để hàng sẵn ở kho mình.
- Nhóm F (FCA, FAS, FOB)người bán giao cho người chuyên chở ở nước xuất. Người mua thuê tàu, trả cước chặng chính.
- Nhóm C (CPT, CIP, CFR, CIF)người bán trả cước tới nơi đến, nhưng rủi ro đã chuyển sang người mua ngay ở nước xuất. Đây là chỗ hay nhầm nhất: trả tiền tới đâu không có nghĩa là chịu rủi ro tới đó.
- Nhóm D (DAP, DPU, DDP)người bán chịu rủi ro tới tận nơi đến. DDP là mức nặng nhất cho người bán vì phải lo cả thuế và thủ tục nhập khẩu ở nước người mua.
Quay lại câu hỏi đầu bài. Với FOB, rủi ro chuyển khi hàng đã nằm trên tàu. Hàng rơi trong lúc cẩu, chưa lên tàu, thì người bán chịu.
Incoterms 2020 khác gì bản 2010
- DAT (Giao tại bến) đổi tên thành DPU, vì nơi đến có thể là bất kỳ địa điểm nào chứ không chỉ là bến cảng. Điểm khác giữa DAP và DPU: DPU thì người bán dỡ hàng, DAP thì không.
- CIP nâng mức bảo hiểm tối thiểu lên điều khoản A. CIF vẫn giữ điều khoản C, hai bên có thể thoả thuận mức cao hơn.
- FCA thêm lựa chọn: người mua yêu cầu hãng tàu cấp vận đơn có ghi chú đã xếp hàng lên tàu cho người bán. Điều này giúp người bán đủ chứng từ khi thanh toán bằng thư tín dụng (L/C).
- Toàn bộ chi phí được gom vào mục A9/B9 để dễ tra. Nghĩa vụ liên quan đến an ninh hàng hoá được ghi rõ hơn.
Bốn lỗi hay gặp khi ghi Incoterms vào hợp đồng
- Không ghi địa điểm.Chỉ ghi "FOB" là thiếu. Cách ghi đúng: FOB Cát Lái, Việt Nam, Incoterms® 2020. Địa điểm càng cụ thể càng ít tranh cãi.
- Không ghi phiên bản.Các bên vẫn được chọn bản 2010 hoặc cũ hơn, nên hợp đồng phải ghi rõ đang dùng bản nào.
- Dùng FOB, CIF cho hàng container.Hàng container thường được giao cho hãng tàu ở bãi container từ trước khi xếp lên tàu. Khoảng thời gian đó hàng đã rời tay người bán nhưng rủi ro theo FOB, CIF vẫn chưa chuyển. Với hàng container, FCA, CPT, CIP thường khớp thực tế hơn.
- Nhận DDP khi không làm được thủ tục ở nước người mua.DDP buộc người bán nộp thuế nhập khẩu và làm thủ tục ở nước đến. Nếu bạn không có đại lý hay pháp nhân ở đó, hãy chọn DAP.
Cách chọn điều kiện trong ba bước
Lấy ví dụ chị Thảo, phụ trách xuất khẩu ở một xưởng gỗ tại Bình Dương, đang chào giá cho khách ở Melbourne.
- Hàng đi bằng gì?Hàng đóng container 40 feet, đi đường biển. Chị loại EXW vì khách ở xa, không tự làm thủ tục xuất khẩu tại Việt Nam được.
- Ai thuê tàu có lợi hơn?Khách có hợp đồng cước tốt với một hãng tàu, muốn tự đặt chỗ. Vậy nhóm F hợp lý. Vì là hàng container, chị chọn FCA tại bãi container ở cảng Cát Lái.
- Ghi rõ trong hợp đồngFCA Cát Lái, Việt Nam, Incoterms® 2020, kèm điều khoản yêu cầu vận đơn đã xếp hàng nếu thanh toán bằng L/C.
Ngược lại, khi công ty bạn nhập một dây chuyền máy từ Đức và không muốn tự lo vận tải quốc tế, bạn có thể đề nghị CIP hoặc DAP về kho ở Long An. Khi đó bạn chỉ lo thủ tục nhập khẩu và thuế tại Việt Nam.
Muốn đi sâu hơn vào chứng từ, hải quan, cước và bảo hiểm, bạn có thể xem khoá Xuất nhập khẩu và logistics thực chiến, trong đó có một chương riêng 8 bài về Incoterms 2020. Nếu mới vào nghề, bạn nên đọc trước bài quy trình xuất nhập khẩu hàng hoá từ A đến Z.
Câu hỏi thường gặp
Incoterms có bắt buộc phải dùng không?
Không. Incoterms chỉ có hiệu lực khi hai bên dẫn chiếu vào hợp đồng. Nhưng gần như mọi hợp đồng ngoại thương đều dùng, vì nó giúp hai bên hiểu giống nhau về điểm giao hàng.
FOB và CIF khác nhau ở điểm nào?
Cả hai đều chuyển rủi ro khi hàng đã lên tàu tại cảng bốc. Khác ở chi phí: với CIF, người bán trả thêm cước tàu và mua bảo hiểm tới cảng đến. Với FOB, người mua lo hai khoản đó.
Hợp đồng ký năm 2027 còn dùng Incoterms 2020 được không?
Được. ICC mới bắt đầu chuẩn bị bản 2030 và chưa công bố ngày ra mắt. Kể cả khi có bản mới, hai bên vẫn được chọn bản cũ, miễn ghi rõ trong hợp đồng.
Incoterms có quyết định khi nào hàng thuộc sở hữu người mua không?
Không. Thời điểm chuyển quyền sở hữu do hợp đồng và luật áp dụng quyết định. Incoterms chỉ nói về rủi ro, chi phí và nghĩa vụ giao nhận.
Nguồn
- ICC: Incoterms rules (tra ngày 22/11/2026)
- ICC: Incoterms 2020 (tra ngày 22/11/2026)
- Bộ Thương mại Hoa Kỳ (ITA): Know Your Incoterms (tra ngày 22/11/2026)
- ICC: Global Policy Commissions Workplan 2026 (tra ngày 22/11/2026)
Incoterms® là nhãn hiệu của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC); Vietdemy không liên kết hay được ICC chứng thực.












