Black Friday: khoá lẻ giảm 25%, tối đa 1 triệuMã BLACKFRIDAY26Đến hết 01/12/2026Thẻ ATM, Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay qua OnePayThẻ · Apple Pay · Google Pay · Trả gópTrả góp từ 3 triệuXem ưu đãi
Kiểm tra trình độGói thành viên

Câu lệnh SQL cơ bản: SELECT, WHERE, GROUP BY qua bảng bán hàng

Vietdemy7 phút đọc

Mục lục (12 phần)

Sếp hỏi: "Tuần này cửa hàng nào bán được nhiều nhất?". Nếu dữ liệu nằm trong cơ sở dữ liệu, bạn trả lời bằng một câu lệnh SQL năm dòng thay vì xuất Excel rồi lọc tay. Bài này đi qua sáu mệnh đề cơ bản nhất: SELECT, WHERE, ORDER BY, GROUP BY, HAVING và LIMIT, trên một bảng bán hàng nhỏ. Mọi câu lệnh và kết quả trong bài đều được chạy thật bằng SQLite.

Bảng dữ liệu dùng trong bài

Quán đồ uống Mây (hư cấu) có ba cửa hàng ở Hà Nội. Bảng don_hang ghi mỗi đơn một dòng:

ma_donngaycua_hangsan_phamso_luongdon_gia
12026-10-01Cầu GiấyTrà sữa335000
22026-10-01Hoàn KiếmCà phê230000
32026-10-02Cầu GiấyCà phê530000
42026-10-02Đống ĐaTrà sữa135000
52026-10-03Hoàn KiếmBánh ngọt425000
62026-10-03Cầu GiấyBánh ngọt225000
72026-10-04Đống ĐaCà phê630000
82026-10-04Hoàn KiếmTrà sữa235000

Muốn chạy theo, bạn mở một trang chạy SQLite trực tuyến hoặc cài DB Browser for SQLite (mã nguồn mở, có bản cho Windows, macOS, Linux), rồi dán đoạn tạo bảng này:

CREATE TABLE don_hang (
  ma_don   INTEGER PRIMARY KEY,
  ngay     TEXT,
  cua_hang TEXT,
  san_pham TEXT,
  so_luong INTEGER,
  don_gia  INTEGER
);
INSERT INTO don_hang VALUES
(1,'2026-10-01','Cầu Giấy','Trà sữa',3,35000),
(2,'2026-10-01','Hoàn Kiếm','Cà phê',2,30000),
(3,'2026-10-02','Cầu Giấy','Cà phê',5,30000),
(4,'2026-10-02','Đống Đa','Trà sữa',1,35000),
(5,'2026-10-03','Hoàn Kiếm','Bánh ngọt',4,25000),
(6,'2026-10-03','Cầu Giấy','Bánh ngọt',2,25000),
(7,'2026-10-04','Đống Đa','Cà phê',6,30000),
(8,'2026-10-04','Hoàn Kiếm','Trà sữa',2,35000);

SELECT: chọn cột cần xem

SELECT nói "lấy cột nào", FROM nói "từ bảng nào". Bạn có thể tính ngay trong SELECT và đặt tên cho cột mới bằng AS:

SELECT ma_don, san_pham, so_luong * don_gia AS doanh_thu
FROM don_hang;

Kết quả có 8 dòng, ví dụ đơn 1 là 105000, đơn 7 là 180000. SELECT * lấy mọi cột, tiện khi xem thử, nhưng trong báo cáo nên ghi rõ tên cột để người đọc lại biết bạn cần gì.

WHERE: lọc dòng theo điều kiện

WHERE giữ lại những dòng thoả điều kiện. Chữ phải đặt trong dấu nháy đơn, số thì không:

SELECT ma_don, cua_hang, so_luong
FROM don_hang
WHERE san_pham = 'Cà phê' AND so_luong >= 5;

Kết quả: đơn 3 (Cầu Giấy, 5 ly) và đơn 7 (Đống Đa, 6 ly). Hai cách lọc hay dùng khác:

SELECT ma_don, cua_hang, san_pham
FROM don_hang
WHERE cua_hang IN ('Hoàn Kiếm', 'Đống Đa')
  AND ngay BETWEEN '2026-10-02' AND '2026-10-03';

IN thay cho nhiều điều kiện OR. BETWEEN lấy cả hai đầu mút, nên kết quả là đơn 4 và đơn 5.

ORDER BY và LIMIT: sắp xếp, lấy top

Muốn biết ba đơn lớn nhất:

SELECT ma_don, san_pham, so_luong * don_gia AS doanh_thu
FROM don_hang
ORDER BY doanh_thu DESC
LIMIT 3;

Kết quả lần lượt là đơn 7 (180000), đơn 3 (150000), đơn 1 (105000). DESC là giảm dần, bỏ trống thì mặc định tăng dần. SQLite, MySQL và PostgreSQL dùng LIMIT; SQL Server dùng TOP đặt ngay sau SELECT, ví dụ SELECT TOP (3) ....

GROUP BY: gộp nhóm và tính tổng

Đây là mệnh đề trả lời câu hỏi của sếp. GROUP BY gom các dòng cùng giá trị thành một nhóm, rồi hàm gộp tính trên từng nhóm: COUNT đếm, SUM cộng, AVG lấy trung bình, MIN và MAX lấy nhỏ nhất, lớn nhất.

SELECT cua_hang,
       COUNT(*)                 AS so_don,
       SUM(so_luong)            AS so_ly,
       SUM(so_luong * don_gia)  AS doanh_thu
FROM don_hang
GROUP BY cua_hang
ORDER BY doanh_thu DESC;
cua_hangso_donso_lydoanh_thu
Cầu Giấy310305000
Hoàn Kiếm38230000
Đống Đa27215000

Cộng ba dòng được 750000, đúng bằng tổng doanh thu của cả bảng. Hãy tập thói quen này: tổng sau khi gộp phải khớp tổng trước khi gộp. Quy tắc cần nhớ: cột nào đứng trong SELECT mà không nằm trong hàm gộp thì phải có mặt trong GROUP BY.

HAVING: lọc sau khi gộp

WHERE lọc từng dòng trước khi gộp. HAVING lọc từng nhóm sau khi gộp. Ví dụ: từ ngày 02/10, sản phẩm nào có doanh thu trên 120000?

SELECT san_pham, SUM(so_luong * don_gia) AS doanh_thu
FROM don_hang
WHERE ngay >= '2026-10-02'
GROUP BY san_pham
HAVING SUM(so_luong * don_gia) > 120000
ORDER BY doanh_thu DESC;

Kết quả: Cà phê 330000, Bánh ngọt 150000. Trà sữa chỉ được 105000 nên bị HAVING loại.

WHEREHAVING
Lọc cái gìTừng dòng dữ liệu gốcTừng nhóm sau GROUP BY
Dùng hàm gộp được khôngKhôngĐược, ví dụ SUM(...) > 120000
Ví dụChỉ lấy đơn từ 02/10Chỉ giữ sản phẩm có tổng trên 120000

Thứ tự viết khác thứ tự máy xử lý

Bạn viết theo thứ tự SELECT, FROM, WHERE, GROUP BY, HAVING, ORDER BY. Tài liệu SQL Server của Microsoft mô tả thứ tự xử lý logic khác hẳn: FROM, WHERE, GROUP BY, HAVING rồi mới tới SELECT, sau đó ORDER BY. Từ đó suy ra hai điều:

  • Tên đặt bằng AS trong SELECT dùng được ở ORDER BY (như ví dụ top 3 ở trên).
  • Tên đó không dùng được trong WHERE trên SQL Server, vì WHERE chạy trước SELECT. Một số hệ như SQLite dễ dãi cho qua, nhưng đừng dựa vào điều đó: viết lại biểu thức đầy đủ, như WHERE so_luong * don_gia > 100000.

5 lỗi người mới hay gặp

  1. Quên dấu nháy đơn quanh chữ.
    WHERE cua_hang = Cầu Giấy sẽ báo lỗi; phải là 'Cầu Giấy'.
  2. So sánh với NULL bằng dấu bằng.
    WHERE cua_hang = NULL không trả dòng nào. Dùng IS NULL hoặc IS NOT NULL.
  3. Chia hai số nguyên.
    Trong SQLite, 7/2 cho ra 3. Muốn ra 3.5, viết 7/2.0 hoặc nhân với 1.0 trước khi chia. Lỗi này hay làm sai tỉ lệ phần trăm.
  4. Thiếu cột trong GROUP BY.
    Chọn cả cua_hang và san_pham nhưng chỉ GROUP BY cua_hang thì nhiều hệ báo lỗi, còn SQLite vẫn trả kết quả nhưng giá trị san_pham là một dòng bất kỳ trong nhóm.
  5. BETWEEN với cột có cả giờ.
    Nếu ngày lưu dạng '2026-10-03 14:20', điều kiện BETWEEN '2026-10-02' AND '2026-10-03' bỏ sót đơn trong ngày 03/10. An toàn hơn: ngay >= '2026-10-02' AND ngay < '2026-10-04'.

Tự luyện 3 câu (có đáp án)

  1. Cả chuỗi bán được bao nhiêu ly cà phê? Đáp án: SELECT SUM(so_luong) FROM don_hang WHERE san_pham = 'Cà phê'; cho ra 13.
  2. Ngày nào doanh thu cao nhất? Đáp án: GROUP BY ngay, ORDER BY doanh thu giảm dần, LIMIT 1. Kết quả: 04/10 với 250000.
  3. Cửa hàng nào có hơn 2 đơn? Đáp án: SELECT cua_hang, COUNT(*) FROM don_hang GROUP BY cua_hang HAVING COUNT(*) > 2; cho ra Cầu Giấy và Hoàn Kiếm.

Làm xong sáu mệnh đề này, bước tiếp theo là nối nhiều bảng bằng JOIN, vì dữ liệu thật hiếm khi nằm gọn trong một bảng.

Học tiếp

Muốn luyện trên dữ liệu lớn hơn, khoá SQL cho phân tích dữ liệu đi từ câu SELECT đầu tiên tới JOIN, CTE và window function trên một cơ sở dữ liệu bán hàng SQLite 7 bảng, mỗi bài là một câu hỏi kinh doanh có truy vấn chạy thật. Bạn cũng có thể đọc thêm cách khoá được thiết kế trong bài Học SQL cho phân tích dữ liệu từ câu hỏi thật.

Câu hỏi thường gặp

Câu lệnh SQL cơ bản gồm những gì?

Với người làm phân tích, nhóm dùng nhiều nhất là SELECT (chọn cột), FROM (chọn bảng), WHERE (lọc dòng), GROUP BY (gộp nhóm), HAVING (lọc nhóm), ORDER BY (sắp xếp) và LIMIT hoặc TOP (lấy số dòng đầu). Phần lớn báo cáo hằng ngày chỉ cần những mệnh đề này.

Học SQL có cần cài phần mềm không?

Không bắt buộc. Bạn có thể chạy SQLite ngay trên trình duyệt. Khi muốn làm việc với tệp dữ liệu riêng, DB Browser for SQLite là công cụ mã nguồn mở có giao diện giống bảng tính, hợp với người mới.

MySQL, SQL Server, PostgreSQL có viết SQL giống nhau không?

Phần cơ bản trong bài này gần như giống nhau. Khác biệt nằm ở chi tiết: lấy số dòng đầu (LIMIT hay TOP), hàm xử lý ngày, cách chia số nguyên. Học chắc trên một hệ rồi chuyển sang hệ khác khá nhanh.

WHERE và HAVING khác nhau thế nào?

WHERE lọc từng dòng trước khi gộp, không dùng được hàm gộp. HAVING lọc từng nhóm sau GROUP BY và dùng được SUM, COUNT. Nếu điều kiện không cần hàm gộp, đặt ở WHERE để truy vấn gọn và dễ đọc hơn.

Nguồn

Bản tin Vietdemy

Nhận bài viết mới theo chủ đề bạn chọn

Chọn chủ đề bạn quan tâm - Vietdemy gửi bài viết mới, kinh nghiệm học và ưu đãi khoá học đúng chủ đề đó.

  • Bài viết chọn lọc về GMAT, GRE, TOEFL, TOEIC, Marketing và du học
  • Biết sớm mã ưu đãi và khoá học miễn phí mới
  • Xác nhận qua email, huỷ nhận chỉ với một lần bấm

Chủ đề quan tâm (chọn một hoặc nhiều)