Đường găng là gì? Cách tính đường găng bằng tay qua ví dụ 6 việc
Mục lục (12 phần)
Đường găng là chuỗi công việc dài nhất từ đầu tới cuối dự án. Nó cho biết dự án xong sớm nhất là khi nào và việc nào không được phép trễ. Bài này tính đường găng bằng tay cho một dự án 6 việc, từng bước một. Bạn chỉ cần giấy bút.
Đường găng là gì?
Một dự án thường có nhiều việc chạy song song. Việc có dự trữ thì trễ một chút cũng không sao. Việc trên đường găng thì không: trễ một ngày là cả dự án trễ một ngày. Tiếng Anh gọi là critical path. Phương pháp tính đường găng còn có tên viết tắt CPM (critical path method).
Dữ liệu ví dụ
| Việc | Thời lượng (ngày) | Việc đi trước |
|---|---|---|
| A | 3 | Không có |
| B | 5 | A |
| C | 2 | A |
| D | 4 | B, C |
| E | 3 | C |
| F | 2 | D, E |
Bước 1: Đi tới để tìm ngày sớm nhất
Quy ước: số 0 là lúc dự án bắt đầu. Một việc ghi "3 rồi 8" nghĩa là bắt đầu sau khi đã trôi qua 3 ngày và xong khi đã trôi qua 8 ngày.
- A bắt đầu 0, xong 3.
- B và C cùng bắt đầu 3. B xong 8, C xong 5.
- D phải chờ B và C. Lấy số lớn nhất của 8 và 5 nên D bắt đầu 8, xong 12.
- E chờ C nên bắt đầu 5, xong 8.
- F chờ D và E. Lấy số lớn nhất nên F bắt đầu 12, xong 14.
Dự án dài 14 ngày.
Bước 2: Đi lùi để tìm ngày muộn nhất
Bây giờ đi từ cuối về đầu. F phải xong đúng ngày 14.
- F bắt đầu muộn nhất 12.
- D xong muộn nhất 12, bắt đầu muộn nhất 8.
- E xong muộn nhất 12, bắt đầu muộn nhất 9.
- B xong muộn nhất 8, bắt đầu muộn nhất 3.
- C đứng trước D và E. Lấy số nhỏ nhất của 8 và 9 nên C xong muộn nhất 8, bắt đầu muộn nhất 6.
- A xong muộn nhất 3, bắt đầu muộn nhất 0.
Bước 3: Tính dự trữ và tìm đường găng
Dự trữ bằng ngày bắt đầu muộn nhất trừ ngày bắt đầu sớm nhất.
| Việc | Sớm | Muộn | Dự trữ |
|---|---|---|---|
| A | 0 rồi 3 | 0 rồi 3 | 0 |
| B | 3 rồi 8 | 3 rồi 8 | 0 |
| C | 3 rồi 5 | 6 rồi 8 | 3 |
| D | 8 rồi 12 | 8 rồi 12 | 0 |
| E | 5 rồi 8 | 9 rồi 12 | 4 |
| F | 12 rồi 14 | 12 rồi 14 | 0 |
Các việc có dự trữ bằng 0 là A, B, D, F. Đó là đường găng, dài 3 + 5 + 4 + 2 = 14 ngày. Kiểm tra lại bằng cách liệt kê mọi đường đi: A - B - D - F dài 14; A - C - D - F dài 11; A - C - E - F dài 10. Đường dài nhất chính là đường găng.
Có đường găng rồi thì dùng để làm gì?
- Biết việc nào phải canh mỗi tuần.
- Khi có việc trễ, biết ngay dự án có trễ không: trễ trong phần dự trữ thì không, vượt phần dự trữ bao nhiêu thì dự án trễ bấy nhiêu.
- Muốn rút lịch, chỉ rút trên đường găng, bắt đầu từ việc có chi phí rút một ngày thấp nhất, và tính lại sau mỗi lần rút vì đường găng có thể chuyển sang chuỗi khác.
Ví dụ lớn hơn: dự án chuyển văn phòng 15 việc
Dự án Nhà Mới (giả định) có 15 việc, đường găng dài 72 ngày làm việc: A - B - C - D - E - F - I - K - N - O. Thử xem vài tình huống, mỗi lần chỉ đổi một việc:
| Tình huống | Dự trữ của việc đó | Dự án dài |
|---|---|---|
| Thi công (việc găng) chậm 3 ngày | 0 | 75 ngày |
| Đặt nội thất chậm 10 ngày | 18 | 72 ngày, không đổi |
| Lắp nội thất chậm 4 ngày | 2 | 74 ngày |
| Nhà mạng bàn giao chậm 30 ngày | 26 | 76 ngày |
Hai điều rút ra. Thứ nhất, một việc chậm nhiều ngày chưa chắc làm dự án trễ, nếu nó còn dự trữ. Thứ hai, việc có dự trữ ít như lắp nội thất phải được canh như việc găng, vì chỉ chậm thêm vài ngày là thành việc găng.
Muốn rút ngắn dự án thì làm thế nào?
Có hai cách. Tăng lực là thêm người, làm thêm giờ, trả phí làm nhanh: tốn thêm tiền. Làm chồng là cho việc sau bắt đầu khi việc trước chưa xong: tốn thêm rủi ro phải làm lại. Dù chọn cách nào, cũng theo ba bước sau:
- Chỉ xét việc trên đường găng. Rút việc có dự trữ không làm dự án ngắn đi.
- Xếp các việc găng theo chi phí rút một ngày, từ rẻ tới đắt, rút việc rẻ trước.
- Sau mỗi lần rút, tính lại đường găng. Có lúc rút thêm cũng vô ích vì chuỗi khác đã trở thành dài nhất.
Với dự án Nhà Mới, việc lắp mạng chỉ rút được 2 ngày là có tác dụng. Rút tới 3 ngày, dự án vẫn dừng ở 70 ngày vì chuỗi đi qua việc lắp nội thất đã dài bằng.
Đường găng và biểu đồ Gantt khác nhau thế nào?
Đường găng là kết quả của phép tính. Biểu đồ Gantt là hình vẽ các thanh ngang trên trục thời gian. Bạn tính đường găng trước, rồi tô đậm các việc găng trên Gantt để người đọc thấy ngay chỗ cần lo. Nếu vẽ Gantt mà chưa tính, hình trông rất đẹp nhưng không ai biết việc nào đang giữ cả dự án.
Dự trữ dùng chung là gì?
Hai việc nối tiếp nhau trên cùng một nhánh dùng chung một khoản dự trữ. Trong ví dụ Nhà Mới, truyền thông nội bộ và thuê đơn vị chuyển đều có dự trữ 27 ngày, nhưng đó là một khoản chứ không phải hai khoản. Nếu việc trước đã trễ 20 ngày thì việc sau chỉ còn 7 ngày. Nhiều bảng tiến độ làm người đọc tưởng mỗi việc có một khoản riêng.
Lỗi hay gặp khi tính đường găng
- Đi tới mà lấy số nhỏ nhất. Việc sau phải chờ mọi việc trước xong, nên phải lấy số lớn nhất.
- Đi lùi mà lấy số lớn nhất. Khi đó việc sau sẽ không đủ thời gian.
- Nghĩ rằng đường găng là các việc quan trọng nhất. Thực ra nó chỉ là chuỗi dài nhất; việc quan trọng khác vẫn có thể có dự trữ.
Câu hỏi thường gặp
Một dự án có thể có hai đường găng không?
Có. Khi hai chuỗi dài bằng nhau, cả hai đều là găng, và bạn phải rút cả hai nếu muốn dự án ngắn lại.
Đường găng có đổi trong lúc làm không?
Có. Khi một việc đổi thời lượng, chuỗi dài nhất có thể đổi. Hãy tính lại khi có thay đổi lớn.
Có thể tính đường găng bằng Excel không?
Có. Cách này dùng được với vài chục việc. Trong khoá Quản lý dự án nền tảng cho người mới, tệp mẫu có sẵn công thức tính sớm, muộn, dự trữ cho 15 việc của một dự án chuyển văn phòng giả định.
Số liệu trong bài là giả định để minh hoạ.
