GMAT Critical Reasoning: chiến thuật cho từng dạng câu
Mục lục (7 phần)
GMAT Critical Reasoning là dạng câu chiếm phần lớn thời gian suy nghĩ trong phần Verbal của GMAT™ Focus Edition, và cũng là dạng có thể cải thiện nhanh nếu bạn có quy trình rõ ràng. Bài này đi qua quy trình làm bài chung, rồi chiến thuật riêng cho từng dạng câu Critical Reasoning: Assumption, Strengthen, Weaken, Evaluate, Inference, Boldface, Explain the Discrepancy và Flaw. Mỗi dạng kèm ví dụ ngắn tự soạn để bạn thấy cách suy luận.
Critical Reasoning trong GMAT Focus Verbal
Ở GMAT Focus Edition, phần Verbal Reasoning chỉ còn hai dạng câu: Reading Comprehension và Critical Reasoning. Sentence Correction không còn xuất hiện. Theo mô tả hiện hành của GMAC, phần Verbal có 23 câu trong 45 phút, trung bình khoảng 2 phút mỗi câu. Bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất trên mba.com trước khi lên kế hoạch ôn.
Một câu Critical Reasoning gồm một đoạn lập luận ngắn, một câu hỏi và năm phương án. Đề không kiểm tra kiến thức chuyên ngành; mọi thông tin cần thiết đều nằm trong đoạn văn. Thứ được kiểm tra là khả năng nhận ra cấu trúc lập luận: đâu là kết luận, đâu là bằng chứng, và khoảng trống giữa hai thứ đó nằm ở đâu. Nếu bạn muốn xem tổng quan cả phần Verbal, đọc thêm bài GMAT Focus phần Verbal có gì cần chú ý.
Quy trình 4 bước cho mọi câu Critical Reasoning
- Đọc câu hỏi trước.Biết mình cần làm gì (tìm giả định, làm yếu, suy luận...) giúp bạn đọc đoạn văn có mục đích.
- Tách cấu trúc lập luận.Xác định kết luận (thường đi sau các từ như "therefore", "thus", "so", "hence") và các bằng chứng hỗ trợ nó. Với dạng Inference và Discrepancy, đoạn văn có thể không có kết luận; khi đó hãy tóm tắt các sự kiện chính.
- Dự đoán trước đáp án.Trước khi đọc phương án, tự hỏi: lập luận đang giả định điều gì, điều gì sẽ phá vỡ nó? Dự đoán không cần chính xác từng chữ, chỉ cần đúng hướng.
- Loại trừ có lý do.Với mỗi phương án bị loại, bạn nên nói được vì sao: ngoài phạm vi, sai hướng, quá mạnh, hay chỉ lặp lại thông tin đã có.
Quy trình này nghe đơn giản nhưng nhiều lỗi sai đến từ việc bỏ qua bước 2 và 3: đọc vội đoạn văn rồi lao vào phương án, để các phương án "nghe hợp lý" dẫn dắt mình.
Chiến thuật cho từng dạng câu
Assumption: tìm giả định
Giả định là mắt xích không được nói ra nhưng bắt buộc phải đúng để kết luận đứng vững. Ví dụ tự soạn: "Doanh số cửa hàng tăng sau khi kéo dài giờ mở cửa, vì vậy việc kéo dài giờ mở cửa đã làm tăng doanh số." Lập luận giả định rằng không có yếu tố nào khác (ví dụ mùa lễ hội) gây ra mức tăng đó.
Công cụ hữu ích nhất là phép phủ định: đảo nghĩa phương án bạn định chọn. Nếu phiên bản phủ định làm lập luận sụp đổ, đó là giả định cần thiết.
Strengthen: làm mạnh lập luận
Tìm phương án lấp khoảng trống giữa bằng chứng và kết luận, hoặc loại bỏ một cách giải thích khác. Đáp án đúng không cần chứng minh kết luận chắc chắn đúng, chỉ cần làm nó đáng tin hơn. Cẩn thận với các phương án nói về chủ đề liên quan nhưng không tác động đến mối liên hệ chính.
Weaken: làm yếu lập luận
Ngược với Strengthen: tìm thông tin cho thấy giả định có thể sai, ví dụ một nguyên nhân khác, một điểm khác biệt giữa hai đối tượng được so sánh, hoặc bằng chứng không đại diện. Đáp án đúng không cần bác bỏ hoàn toàn kết luận. Phương án tấn công trực diện vào bằng chứng ("số liệu doanh số không chính xác") hiếm khi là đáp án, vì GMAT coi bằng chứng là đúng.
Evaluate: câu hỏi nào giúp đánh giá lập luận
Đề hỏi thông tin nào hữu ích nhất để đánh giá lập luận. Mẹo: đáp án đúng là một câu hỏi mà hai câu trả lời khác nhau (có/không) sẽ lần lượt làm mạnh và làm yếu lập luận. Nếu cả hai câu trả lời đều không ảnh hưởng, phương án đó không liên quan.
Inference: suy luận chắc chắn đúng
Bạn tìm phương án phải đúng dựa trên thông tin đã cho. Đây là dạng duy nhất mà đáp án "an toàn", ít tham vọng thường thắng. Cảnh giác với từ quá mạnh như "all", "always", "never", "most" khi đoạn văn không đủ cơ sở. Đáp án đúng thường kết hợp hai mẩu thông tin trong đoạn văn.
Boldface: vai trò của các phần in đậm
Đoạn văn có hai phần in đậm, đề hỏi vai trò của từng phần. Trước khi đọc phương án, hãy xác định kết luận chính của tác giả, rồi gắn nhãn cho từng phần in đậm: là kết luận, là bằng chứng ủng hộ, hay là quan điểm tác giả phản bác. Sau đó loại các phương án sai nhãn của phần đầu, rồi phần sau.
Explain the Discrepancy: giải thích mâu thuẫn
Đoạn văn đưa ra hai sự kiện có vẻ trái ngược nhau. Đáp án đúng là thông tin giúp cả hai cùng đúng. Ví dụ tự soạn: "Một thành phố tăng số làn đường nhưng thời gian đi lại trung bình lại tăng." Một phương án giải thích được là: đường rộng hơn khiến nhiều người chuyển từ phương tiện công cộng sang xe riêng. Phương án chỉ giải thích một vế thường là bẫy.
Flaw: tìm lỗi lập luận
Đề hỏi lập luận mắc lỗi gì. Các lỗi hay gặp: nhầm tương quan với nhân quả, khái quát từ mẫu nhỏ hoặc không đại diện, so sánh hai đối tượng khác bản chất, bỏ qua khả năng khác. Dạng này gần với Weaken, nhưng đáp án được diễn đạt ở mức mô tả lỗi, khá trừu tượng.
Bảng tóm tắt chiến thuật
| Dạng câu | Câu hỏi cốt lõi | Bẫy thường gặp |
|---|---|---|
| Assumption | Điều gì bắt buộc phải đúng? | Phương án làm mạnh nhưng không bắt buộc |
| Strengthen | Điều gì lấp khoảng trống? | Phương án cùng chủ đề nhưng không chạm mối liên hệ chính |
| Weaken | Điều gì cho thấy giả định có thể sai? | Phương án tấn công bằng chứng hoặc ngoài phạm vi |
| Evaluate | Câu trả lời nào thay đổi đánh giá? | Câu hỏi thú vị nhưng không ảnh hưởng kết luận |
| Inference | Điều gì chắc chắn đúng? | Từ quá mạnh, suy diễn quá xa |
| Boldface | Mỗi phần đóng vai trò gì? | Nhầm quan điểm bị phản bác với kết luận của tác giả |
| Discrepancy | Điều gì làm cả hai sự kiện cùng đúng? | Phương án chỉ giải thích một vế |
| Flaw | Lập luận sai ở đâu? | Mô tả lỗi không có trong đoạn văn |
Lỗi thường gặp và cách luyện
- Dùng kiến thức bên ngoàichọn đáp án vì nó đúng ngoài đời, không phải vì nó đúng theo đoạn văn. Hãy chỉ dựa vào thông tin trong đề.
- Bị hút vào chi tiếtđọc kỹ số liệu nhưng không xác định được kết luận. Tập thói quen gạch chân kết luận trong đầu trước mọi thứ khác.
- Chọn giữa hai phương án cuối bằng cảm giáckhi còn hai phương án, quay lại câu hỏi và kiểm tra từng phương án với đúng nhiệm vụ được giao.
- Luyện nhiều nhưng không xem lạimỗi câu sai, hãy viết ra kết luận, giả định và lý do bạn bị đánh lừa. Cách này rèn tư duy nhanh hơn làm thêm hàng trăm câu.
Kỹ năng phân tích lập luận cũng hữu ích ngoài phòng thi. Bài Critical Thinking là gì có thêm gợi ý để bạn rèn tư duy phản biện hằng ngày.
Học cùng Vietdemy
Khoá GMAT e-Focus Verbal được xây theo đúng các dạng câu của phần Verbal trong GMAT Focus Edition. Khoá có các session riêng cho Inference, Assumption, Evaluate, Strengthen, Weaken, Boldface và Reading Comprehension; mỗi session gồm phần lý thuyết, bài tập và lời giải bài tập về nhà. Bạn có thể học theo thứ tự hoặc đi thẳng vào dạng mình yếu nhất, và đặt câu hỏi cho giảng viên qua kênh hỏi đáp của khoá.
Câu hỏi thường gặp
GMAT Focus Edition còn Sentence Correction không?
Không. Phần Verbal của GMAT Focus Edition chỉ gồm Reading Comprehension và Critical Reasoning. Bạn nên kiểm tra mô tả bài thi trên mba.com để cập nhật thay đổi nếu có.
Mỗi câu Critical Reasoning nên làm trong bao lâu?
Trung bình phần Verbal có khoảng 2 phút mỗi câu. Câu Critical Reasoning thường nhanh hơn một câu đọc hiểu kèm đoạn dài, nhưng đừng cố làm quá nhanh mà bỏ qua bước xác định kết luận.
Dạng Critical Reasoning nào nên học trước?
Nên bắt đầu với Assumption, vì hiểu giả định là nền tảng cho Strengthen, Weaken, Evaluate và Flaw. Sau đó học Inference và Boldface, là hai dạng có cách tư duy riêng.
Người không giỏi tiếng Anh có làm tốt Critical Reasoning không?
Đoạn văn Critical Reasoning ngắn và từ vựng không quá khó, nên tư duy lập luận quan trọng hơn vốn từ. Tuy vậy, bạn vẫn cần đọc chính xác các từ chỉ mức độ và quan hệ nhân quả để không hiểu sai đề.
