ESG cho doanh nghiệp Việt: bắt đầu từ một bảng tính

Khách hàng châu Âu gửi bảng hỏi về lượng phát thải, ngân hàng hỏi rủi ro môi trường, cơ quan quản lý nhắc chuyện kiểm kê khí nhà kính. Nhiều doanh nghiệp có đủ số liệu, nhưng số liệu nằm rải rác ở năm phòng ban và chưa ai cộng lại. Bài này giới thiệu khoá ESG và phát triển bền vững cho doanh nghiệp Việt trên Vietdemy, một cách tiếp cận ESG cho doanh nghiệp theo nguyên tắc "đo trước, nói sau": khoá giải quyết vấn đề gì, học gì trong 9 chương và ai nên học.

Áp lực ESG đến từ đâu

ESG (môi trường, xã hội, quản trị) không còn là chủ đề riêng của công ty niêm yết. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, áp lực thường đến từ bốn phía:

• Khách hàng và nhà nhập khẩu
  đặc biệt khi xuất khẩu sang EU, nơi có các quy định như CBAM (cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới) và EUDR (chống phá rừng trong chuỗi cung ứng).
• Ngân hàng
  hỏi thêm về rủi ro môi trường, xã hội khi xét hồ sơ.
• Nhà nước
  quy định về kiểm kê khí nhà kính với các cơ sở thuộc danh mục và lộ trình thị trường các-bon.
• Nhà đầu tư và đối tác
  muốn thấy số liệu, không chỉ cam kết.

Vấn đề là nhiều doanh nghiệp bắt đầu ESG bằng báo cáo đẹp và khẩu hiệu "xanh", trong khi chưa đo được mình phát thải bao nhiêu. Cách làm đó vừa tốn tiền vừa dễ bị coi là greenwashing.

ESG cho doanh nghiệp bắt đầu từ bảng tính

Chữ ký của khoá là "ESG bắt đầu từ bảng tính": bạn tự tay kiểm kê phát thải phạm vi 1, 2 và sàng lọc phạm vi 3 cho Minh Phong, một nhà máy cơ khí hư cấu, bằng bảng tính Excel có sẵn công thức. Hệ số phát thải trong bảng ghi rõ nguồn (IPCC 2006, hệ số lưới điện Việt Nam). Sau đó bạn dùng chính bảng tính đó cho doanh nghiệp của mình.

Phần đo phát thải đi theo GHG Protocol, bộ chuẩn kế toán khí nhà kính được công bố tại ghgprotocol.org: ba phạm vi phát thải, công thức tính, chọn hệ số, kiểm soát chất lượng số liệu.

Nội dung 9 chương

1. ESG là gì.
   Ba trụ E, S, G; khác CSR và phát triển bền vững thế nào; áp lực đến từ đâu. Thực hành: chụp ảnh nhanh ESG của doanh nghiệp bạn.
2. Bức tranh quy định và chuẩn mực 2026.
   CBAM, EUDR, chuẩn báo cáo CSRD, ESRS, ISSB, GRI, VSME; khung pháp lý Việt Nam về kiểm kê khí nhà kính, thị trường các-bon, công bố thông tin. Thực hành: bản đồ quy định cho doanh nghiệp của bạn.
3. Đo phát thải khí nhà kính.
   CO2 tương đương, GWP, ba phạm vi phát thải, công thức và hệ số, 15 hạng mục của phạm vi 3 và nên bắt đầu từ đâu.
4. Kiểm kê cho nhà máy Minh Phong.
   Ranh giới kiểm kê, dùng bảng tính từng bước, tự kiểm kê từ dữ liệu thô và tính kịch bản cho năm tiếp theo.
5. Ma trận trọng yếu kép.
   Nhìn ra ngoài và nhìn vào trong, xác định chủ đề trọng yếu trong 5 bước; thực hành cho một doanh nghiệp cà phê hư cấu.
6. Chữ S, chữ G và tự đánh giá.
   Người lao động, chuỗi cung ứng, cộng đồng; ai chịu trách nhiệm, chính sách và kiểm soát số liệu; chấm checklist 30 câu và chọn 3 việc làm ngay.
7. Báo cáo và bảng hỏi.
   Mẫu báo cáo phát triển bền vững 10 trang; trả lời bảng hỏi ESG của khách hàng, nhà nhập khẩu châu Âu, kể cả yêu cầu dữ liệu cho CBAM.
8. Chống greenwashing.
   Bảy dấu hiệu, cách sửa tuyên bố "xanh", dùng đúng tín chỉ các-bon; thực hành soát và sửa 8 tuyên bố.
9. Dự án cuối: kế hoạch ESG 12 tháng.
   Lộ trình, đòn bẩy giảm phát thải, người phụ trách, kết quả đo được và nhịp theo dõi.

Điều bạn mang về sau khoá học

• Một bảng kiểm kê phát thải phạm vi 1, 2 và danh sách sàng lọc phạm vi 3 cho doanh nghiệp mình, tính được cường độ phát thải trên sản phẩm.
• Ba đến năm chủ đề ESG ưu tiên có bằng chứng, chọn qua ma trận trọng yếu kép.
• Bộ câu trả lời mẫu tiếng Anh cho những câu khách châu Âu hay hỏi, trả lời nhất quán và trung thực.
• Kế hoạch ESG 12 tháng có người phụ trách và nhịp theo dõi.

Bảng tính dùng Excel ở mức cơ bản. Nếu muốn chắc tay hơn với dữ liệu và công thức, bài học phân tích dữ liệu Excel, Power BI giới thiệu một khoá nền tảng.

Khoá học dành cho ai và không dành cho ai

Phù hợp với:

• Người được giao phụ trách ESG, phát triển bền vững, môi trường ở doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu.
• Quản lý sản xuất, nhân sự, mua hàng, kế toán, kinh doanh tham gia nhóm ESG.
• Chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ đang nhận bảng hỏi ESG từ khách hàng, ngân hàng.
• Doanh nghiệp cần đào tạo nhóm ESG liên phòng ban (mua theo số người học). Không cần kiến thức chuyên môn về môi trường.

Không dành cho:

• Doanh nghiệp cần báo cáo đã được kiểm toán, thẩm định độc lập. Khoá giúp bạn tự làm phần nền; thẩm định cần đơn vị chuyên môn.
• Người tìm khoá luyện thi một chứng chỉ ESG cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

ESG cho doanh nghiệp nhỏ có cần thiết không?

Tuỳ khách hàng và ngành. Nếu bạn xuất khẩu, làm nhà cung cấp cho tập đoàn lớn hoặc vay vốn ngân hàng, câu hỏi về ESG có thể đến sớm hơn bạn nghĩ. Khoá giúp bạn trả lời bằng số liệu thay vì lời hứa.

Không có chuyên môn môi trường có học được không?

Được. Khoá dạy từ khái niệm CO2 tương đương và ba phạm vi phát thải; bạn chỉ cần biết dùng Excel cơ bản.

Quy định thay đổi liên tục, khoá có cập nhật không?

Khoá ghi rõ quy định được đối chiếu đến tháng 10/2026 và có thể thay đổi. Trước khi áp dụng, hãy kiểm văn bản hiện hành.

Hoàn thành khoá thế nào?

Người học đạt bài kiểm tra cuối khoá từ 70% nhận chứng nhận hoàn thành của Vietdemy.

Bắt đầu bằng bảng tính đầu tiên

Bài chào mừng của khoá được mở để học thử miễn phí. Hãy xem đề cương khoá ESG và phát triển bền vững cho doanh nghiệp Việt, đọc bài học thử, rồi liệt kê ba nguồn phát thải lớn nhất bạn nghĩ doanh nghiệp mình đang có. Chương 3 và 4 sẽ cho bạn biết bạn đoán đúng đến đâu.

Nội dung phục vụ đào tạo, không phải tư vấn pháp lý hay kiểm toán. Quy định có thể thay đổi; hãy kiểm văn bản hiện hành trước khi áp dụng. Doanh nghiệp, nhân vật, số liệu trong tình huống là hư cấu. Tên chuẩn mực, tổ chức, phần mềm nhắc đến thuộc chủ sở hữu tương ứng; Vietdemy không liên kết với các tổ chức này.