Tự học IELTS cho người mất gốc: lộ trình 12 tuần lên 5.0, mỗi ngày 45 phút
Mục lục (9 phần)
Bài viết do đội ngũ biên tập Vietdemy biên soạn từ khoá học IELTS™ Nền tảng: từ mất gốc đến 5.0 của Phạm Hoàng Anh.
"Mất gốc" hiếm khi có nghĩa là không biết gì. Phần lớn người học đã gặp tiếng Anh nhiều năm ở trường, nhận ra nhiều từ khi đọc, nhưng không dùng được: nghe không kịp, viết sai câu đơn giản, nói thì ngập ngừng. Tin tốt là nền tảng rời rạc có thể nối lại khá nhanh nếu học ít mà đều và dùng ngay điều vừa học. Bài viết này đưa ra lộ trình tự học IELTS cho người mất gốc trong 12 tuần, mỗi ngày 45 phút, với mục tiêu đưa bạn từ khoảng band 3-4.5 lên vùng 5.0.
IELTS gồm những gì?
IELTS đánh giá bốn kỹ năng, kết quả báo bằng band 1-9, có thể lẻ nửa band. Có hai hình thức: Academic (thường dùng khi đi học) và General Training (thường dùng khi đi làm, định cư); Listening và Speaking giống nhau ở cả hai.
| Phần thi | Thời gian | Cấu trúc | Nền cần có |
|---|---|---|---|
| Listening | khoảng 30 phút | 4 phần, 40 câu, mỗi bài nghe phát một lần | Nghe số, đánh vần tên, nhận ra từ quen khi nói nhanh |
| Reading (Academic) | 60 phút | 3 bài đọc, 40 câu | Đọc lướt, đọc tìm, hiểu câu dài, vốn từ chủ đề |
| Writing (Academic) | 60 phút | Task 1 mô tả biểu đồ hoặc sơ đồ (ít nhất 150 từ), Task 2 bài luận (ít nhất 250 từ) | Viết câu đúng, nối câu thành đoạn |
| Speaking | 11-14 phút | Part 1 hỏi đáp, Part 2 nói 2 phút, Part 3 thảo luận | Phát âm rõ, trả lời có lý do và ví dụ |
Band tổng là trung bình bốn kỹ năng, làm tròn tới nửa band gần nhất.
Band 5.0 nghĩa là gì?
Trang ielts.org gọi band 5 là Modest user: hiểu được ý chính trong phần lớn tình huống dù còn nhiều lỗi, xử lý được giao tiếp cơ bản trong lĩnh vực quen thuộc. Nói cụ thể, người ở vùng 5.0 có thể:
- Nghe được thông tin cụ thể (tên, số, ngày giờ, địa điểm) trong hội thoại đời sống.
- Đọc một đoạn 600-900 từ và tìm được thông tin, hiểu ý chính, dù còn đoán nghĩa nhiều từ.
- Viết bài có bố cục rõ, câu đơn và câu ghép phần lớn đúng, có từ nối cơ bản.
- Nói liên tục 1-2 phút về chủ đề quen thuộc, phát âm đủ rõ để người nghe không phải đoán.
Một buổi học 45 phút gồm những gì?
| Khối | Thời gian | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Từ vựng | 10 phút | Học khoảng 14 từ mới theo chủ đề, nghe phát âm, nói to cụm ví dụ; ôn từ của 3 ngày trước |
| Bài học chính | 15 phút | Một bài ngữ pháp hoặc kỹ năng theo lịch |
| Nghe và nói theo | 10 phút | Nghe từng câu, dừng lại, nói theo đúng nhịp để sửa âm cuối và trọng âm |
| Viết hoặc nói | 10 phút | Ngày chẵn viết 5 câu dùng cấu trúc vừa học; ngày lẻ ghi âm 1 phút trả lời một câu hỏi Speaking |
Học 6 ngày một tuần; ngày thứ 7 ôn sổ từ và sổ lỗi, không học bài mới. 72 buổi như vậy là khoảng 54 giờ học có chủ đích.
Lộ trình 12 tuần
| Tuần | Trọng tâm |
|---|---|
| 1 | Kiểm tra đầu vào; câu đơn, danh từ, mạo từ |
| 2 | Các thì cơ bản đủ dùng cho band 5.0 |
| 3 | So sánh, bị động, câu phức, mệnh đề quan hệ |
| 4 | Phát âm: âm cuối, trọng âm, nối âm |
| 5 | Listening nền: số, ngày tháng, đánh vần |
| 6 | Điền phiếu thông tin, độc thoại ngắn, nghe chép chính tả |
| 7 | Reading nền: đọc lướt, đọc tìm, paraphrase |
| 8 | True / False / Not Given, điền câu |
| 9 | Từ câu đúng đến đoạn văn; Writing Task 1 ở mức 5.0 |
| 10 | Writing Task 2 ở mức 5.0 |
| 11 | Speaking Part 1 và Part 2 |
| 12 | Ôn tập từ sổ lỗi, bài kiểm tra cuối |
Từ vựng chạy song song suốt 12 tuần, khoảng hai chủ đề mỗi tuần, không dồn vào một tuần.
Vòng học 4 bước cho người mất gốc
- Hiểuđọc bài, xem ví dụ; không cố thuộc quy tắc dài, chỉ cần hiểu cấu trúc dùng để làm gì.
- Dùng ngayviết 5 câu về chính bạn với cấu trúc vừa học. Học thì hiện tại hoàn thành thì viết: I have worked at this company for three years. Câu về mình nhớ lâu hơn câu trong sách.
- Ghi lỗimỗi lần sai, chép vào sổ lỗi: câu sai, câu đúng, vì sao.
- Ôn lạicuối tuần đọc lại sổ lỗi và sổ từ.
Người mất gốc thường kẹt ở bước 1: hiểu rồi nhưng không dùng. Bước 2 là phần tạo ra khác biệt.
Mẫu một dòng sổ lỗi
| Câu sai | Câu đúng | Vì sao | Kỹ năng |
|---|---|---|---|
| My sister live in Da Nang. | My sister lives in Da Nang. | Chủ ngữ số ít, hiện tại đơn thêm -s | Ngữ pháp, Writing |
| I have 22 years old. | I am 22 (years old). | Tiếng Anh dùng "be" cho tuổi | Ngữ pháp, Speaking |
Sau vài tuần, bạn sẽ thấy lỗi lặp lại theo nhóm (quên -s, mất âm cuối, sai giới từ). Biết nhóm lỗi là biết phải sửa gì trước.
Năm thói quen nên bỏ
- Học từ đơn lẻhọc cả cụm (reduce air pollution) thay vì "pollution = ô nhiễm".
- Học ngữ pháp bằng bảng 12 thìchỉ học những thì dùng nhiều trong IELTS, mỗi thì gắn với một phần thi.
- Nghe bài dài rồi bỏ cuộcnghe 30 giây, nghe lại 3 lần, nói theo từng câu.
- Luyện đề quá sớmđề thi đo nền, không xây nền; làm đề khi chưa có nền dễ nản.
- Học dồn4 tiếng ngày Chủ nhật rồi nghỉ cả tuần kém hiệu quả hơn 45 phút mỗi ngày.
Khi bận hoặc bị lỡ ngày
- Ngày quá bậnlàm bản rút gọn 15 phút (5 phút từ vựng, 5 phút nghe nói theo, 5 phút viết 3 câu). Giữ nhịp quan trọng hơn học nhiều.
- Lỡ 2-3 ngàykhông học bù dồn; học tiếp bài của hôm nay, dùng ngày thứ 7 đọc lại bài bị lỡ.
- Lỡ hơn một tuầnlàm lại bài kiểm tra của chương gần nhất; đạt từ 70% thì đi tiếp.
Sau 12 tuần: bước tiếp theo
Khi đã có nền vùng 5.0, bước tiếp theo là học chiến thuật từng dạng câu (Matching headings, Map labelling, Speaking Part 3...) và luyện đề đủ 4 kỹ năng đúng thời gian. Writing và Speaking nên có người chữa bài: tự học đưa bạn đi xa, nhưng người chỉ ra lỗi lặp lại sẽ tiết kiệm nhiều tuần. Thông tin về hình thức thi, lịch thi, lệ phí thay đổi theo thời gian; hãy xem trực tiếp trên ielts.org hoặc trang của đơn vị tổ chức thi.
Câu hỏi thường gặp
Mất gốc tự học IELTS lên 5.0 mất bao lâu?
Không có mốc chung. Với khoảng 45 phút mỗi ngày, 6 ngày một tuần, lộ trình 12 tuần là khung hợp lý để xây nền từ band 3-4.5 lên vùng 5.0; tốc độ thực tế tuỳ điểm xuất phát và mức độ đều đặn.
Nên thi IELTS Academic hay General Training?
Tuỳ mục đích: đi học đại học, sau đại học thường yêu cầu Academic; một số mục đích làm việc, định cư dùng General Training. Kiểm tra yêu cầu của nơi bạn nộp hồ sơ trước khi đăng ký.
Người mất gốc có nên luyện đề ngay không?
Không nên. Hãy xây ngữ pháp, từ vựng, phát âm và kỹ năng nền trước. Làm một bài kiểm tra đầu vào để biết điểm xuất phát, rồi để luyện đề cho giai đoạn sau.
Học bao nhiêu từ vựng mỗi ngày là đủ?
Khoảng 14 từ mỗi ngày theo chủ đề, học theo cụm và có ôn lại sau vài ngày, đủ để đi qua khoảng 1.000 từ trong 12 tuần. Quan trọng hơn số lượng là dùng được từ trong câu của chính bạn.
IELTS™ là nhãn hiệu thuộc British Council, IDP IELTS và Cambridge University Press & Assessment. Vietdemy không liên kết, không được tài trợ hay xác nhận bởi các tổ chức này. Thông tin kỳ thi theo nội dung khoá học, được khoá tóm tắt từ ielts.org; hãy kiểm tra lại trước khi đăng ký thi.
