Quyết toán thuế TNCN năm 2026: giảm trừ, người phụ thuộc, uỷ quyền, hạn nộp và hoàn thuế

Kỳ quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2026, làm trong năm 2027, là lần đầu tiên tiền lương, tiền công được tính trọn năm theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15: biểu thuế còn 5 bậc, giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng, lần đầu được trừ học phí và viện phí. Bài này gom những điều người đi làm và kế toán cần biết, kèm căn cứ điều khoản để bạn tự kiểm.

Lưu ý: nội dung tham khảo, cập nhật theo văn bản tra cứu đến 28/10/2026, không phải tư vấn thuế. Người và số liệu trong ví dụ đều là giả định. Với trường hợp cụ thể, hãy hỏi chuyên gia thuế hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

Quyết toán thuế TNCN năm 2026 áp dụng luật nào?

Luật 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/7/2026. Nhưng Điều 29 khoản 2 quy định phần thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Kỳ tính thuế với tiền lương là năm dương lịch, nên cả 12 tháng năm 2026 đều tính theo luật mới. Các tháng đầu năm công ty đã khai, nộp theo quy định cũ thì không phải nộp lại tờ khai, mà điều chỉnh khi quyết toán năm 2026 (Nghị định 253/2026/NĐ-CP Điều 70 khoản 2).

Giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?

• Bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
• Mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Căn cứ: Luật 109/2025 Điều 10 khoản 1; trước đó Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 cũng đã áp dụng hai mức này từ kỳ 2026. Khi quyết toán, người làm chưa đủ năm vẫn được giảm trừ bản thân đủ 12 tháng (Nghị định 253 Điều 48 khoản 1 điểm b).

Người phụ thuộc cần điều kiện gì?

Con dưới 18 tuổi không xét thu nhập. Con đang học đại học, cao đẳng, học nghề; vợ hoặc chồng; cha mẹ; người không nơi nương tựa bạn trực tiếp nuôi thì phải có thu nhập bình quân tháng trong năm không quá 3 triệu đồng từ mọi nguồn (Thông tư 87/2026/TT-BTC Điều 3). Người trong tuổi lao động còn phải không có khả năng lao động (suy giảm từ 81%). Hạn đăng ký người phụ thuộc cho năm 2026: trước 31/12/2026.

Biểu thuế TNCN 5 bậc tính thế nào?

Ví dụ: chị Hà lương 25.000.000 đồng/tháng, bảo hiểm bắt buộc 2.100.000, một con. Thu nhập tính thuế = 25 - 2,1 - 15,5 - 6,2 = 1,2 triệu; thuế 60.000 đồng/tháng. Quyết toán dùng biểu năm.

Ai được uỷ quyền quyết toán, ai phải tự quyết toán?

Bạn uỷ quyền cho công ty được khi (Nghị định 253 Điều 51 khoản 2): chỉ có một nguồn lương, hợp đồng từ 3 tháng, đang làm ở đó khi quyết toán, kể cả làm chưa đủ 12 tháng. Có thêm thu nhập vãng lai nơi khác bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng đã bị khấu trừ 10% vẫn uỷ quyền được. Giấy uỷ quyền theo mẫu 08/UQ-QTT-TNCN (Thông tư 89/2026/TT-BTC).

Bạn phải tự quyết toán khi: có hai nguồn lương mà phải nộp thêm hoặc muốn hoàn (Điều 51 khoản 1, 2); đã nghỉ việc mà phải nộp thêm hoặc muốn lấy lại tiền nộp thừa; muốn trừ học phí, viện phí, từ thiện (Điều 51 khoản 3).

Học phí, viện phí được trừ bao nhiêu?

Chi giáo dục - đào tạo tại cơ sở trong nước tối đa 24 triệu đồng/năm, chi khám chữa bệnh trong nước thuộc danh mục BHYT chi trả tối đa 23 triệu đồng/năm, cho bạn và người phụ thuộc, có hoá đơn ghi tên, không được nguồn khác chi trả (Nghị định 253 Điều 49). Muốn trừ thì phải tự quyết toán.

Hạn nộp quyết toán thuế TNCN năm 2026 là ngày nào?

• Tổ chức trả thu nhập (kể cả quyết toán thay): 31/3/2027, thứ Tư (Nghị định 252/2026/NĐ-CP Điều 10 khoản 5 điểm a).
• Cá nhân tự quyết toán: ngày cuối cùng của tháng 4/2027 (điểm c). 30/4/2027 và 01/5/2027 là ngày lễ, nên hạn lùi sang ngày làm việc liền kề sau kỳ nghỉ (Điều 3 khoản 7). Ngày cụ thể chờ thông báo lịch nghỉ năm 2027.

Số thuế còn phải nộp có hạn trùng hạn nộp hồ sơ; nộp trễ chịu tiền chậm nộp 0,03%/ngày (Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 Điều 14, 16).

Tự quyết toán trên eTax Mobile gồm những bước nào?

1. Đăng nhập bằng mã số thuế (số định danh) hoặc tài khoản định danh điện tử.
2. Mở chức năng hỗ trợ quyết toán thuế TNCN, chọn năm 2026.
3. Tạo tờ khai 02/QTT-TNCN gợi ý, so với chứng từ khấu trừ của bạn.
4. Kiểm cơ quan thuế quyết toán (lương nhiều nơi: nơi trả thu nhập lớn nhất).
5. Rà chỉ tiêu, khai bảng kê người phụ thuộc 02-1/BK-QTT-TNCN.
6. Đề nghị hoàn vào tài khoản đứng tên bạn, hoặc ghi số còn phải nộp.
7. Đính kèm chứng từ, nộp, xác nhận bằng OTP, lưu thông báo tiếp nhận.

Tên nút có thể đổi theo phiên bản ứng dụng; trình tự thường không đổi.

Khi nào được hoàn thuế TNCN, khi nào phải nộp thêm?

Được hoàn khi số đã nộp lớn hơn số phải nộp, hoặc đã nộp nhưng thu nhập chưa đến mức phải nộp (Nghị định 253 Điều 68). Số nộp thừa từ 50.000 đồng trở xuống không hoàn mà bù trừ kỳ sau; số phải nộp thêm từ 50.000 đồng trở xuống được miễn (Nghị định 252 Điều 29, 32). Hồ sơ hoàn trước được giải quyết chậm nhất 6 ngày làm việc kể từ thông báo tiếp nhận (Điều 31).

Kế toán doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Tổ chức trả thu nhập khai số thuế đã khấu trừ theo quý (tờ khai 05/KK-TNCN) và quyết toán năm bằng tờ khai 05/QTT-TNCN kèm bảng kê 05-1 (biểu luỹ tiến), 05-2 (thuế suất toàn phần), 05-3 (người phụ thuộc), không phân biệt có phát sinh khấu trừ hay không (Thông tư 89/2026 Điều 22). Chứng từ khấu trừ là chứng từ điện tử ký số, gửi cơ quan thuế ngay trong ngày lập; người uỷ quyền thì không phải lập (Nghị định 254/2026/NĐ-CP Điều 24, 29).

Câu hỏi thường gặp

Năm 2026 lương bao nhiêu thì phải nộp thuế TNCN?

Không có một mức lương chung, vì còn phụ thuộc bảo hiểm và người phụ thuộc. Người không có người phụ thuộc chỉ nộp thuế khi thu nhập chịu thuế sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc vượt 15,5 triệu đồng/tháng; mỗi người phụ thuộc nâng mức này thêm 6,2 triệu.

Bố mẹ có lương hưu có được đăng ký người phụ thuộc không?

Được nếu thu nhập bình quân tháng từ mọi nguồn, kể cả lương hưu, không quá 3 triệu đồng và bố mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động (Thông tư 87/2026 Điều 3; Nghị định 253 Điều 47).

Đổi việc giữa năm có uỷ quyền quyết toán được không?

Nếu trong năm bạn nhận lương từ hai công ty thì không, bạn tự quyết toán. Nếu bạn chỉ nhận lương ở công ty mới (ví dụ nghỉ hẳn rồi mới vào làm, công ty cũ không trả gì trong năm) hoặc được điều chuyển do sáp nhập, chia tách thì được uỷ quyền.

Thu nhập cộng tác viên đã bị trừ 10% có phải quyết toán không?

Nếu bình quân tháng không quá 15 triệu đồng và đã khấu trừ 10% thì không bắt buộc quyết toán phần này (Nghị định 253 Điều 51 khoản 1 điểm b). Gộp vào để quyết toán thì được hoàn một phần nếu thu nhập tính thuế cả năm còn ở bậc 5%; ở bậc 20% trở lên thì gộp vào sẽ phải nộp thêm.

Nộp hồ sơ tự quyết toán muộn có bị phạt không?

Có, theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP Điều 13; mức cho cá nhân bằng một nửa mức của tổ chức (Luật 108/2025 Điều 44 khoản 4). Riêng trường hợp tự quyết toán có số thuế được hoàn thì nộp chậm không bị phạt (Điều 44 khoản 2 điểm a).

Học kỹ hơn

Khoá học Quyết toán thuế TNCN năm 2026 cho người đi làm và kế toán doanh nghiệp đi qua từng bước với 46 hình minh hoạ, bộ công cụ cho phòng kế toán (bảng tính quyết toán thay, mẫu thư gửi nhân viên, checklist) và dự án quyết toán cho 5 nhân viên có đáp án. Kế toán doanh nghiệp có thể học tiếp Thuế TNDN và hoá đơn điện tử 2026; hộ kinh doanh xem Thuế hộ kinh doanh, bán hàng online 2026.